Departamento de Producción Forestal. CINAM, Lourizán.
Rede de Ensaios e Infraestructuras do Plan de Mellora Xenética Forestal
Poñente:
Pablo Xesteira González
Enxeñeiro Técnico Forestal
Resumen:
No Centro de Investigacións forestais e ambientais de Lourizán, levanse xa máis de 50 anos
desenvolvendo proxectos de mellora xenética forestal. En todo este tempo fíxose acopio de gran
cantidade de material vexetal de interese, conquerindo máis de 35 coleccións de 28 especies
diferentes en bancos de xermoplasma, bancos clonais e hortos sementeiros. Son coleccións de
material vexetal con interese para a mellora xenética, a súa utilización como material forestal de
reproducción e nalgúns casos para a conservación da variabilidade, iniciándose con eles os ciclos de
mellora, a través da rede de parcelas experimentais.
Isto traducíase ata o ano 2001, nunhas 160 parcelas de 22 especies forestais, totalizando unha
superficie de máis de 200 Ha., distribuídas por toda a xeografía galega e incluso do norte español. O
principal obxectivo é avalíar a superioridade do material seleccionado fenotípicamente, contendo
estas parcelas na meirande parte dos casos ensaios de procedencia, de proxenie e clonais.
Pero por outra banda esta rede de fincas tan dispersas supón un gran esforzo, tanto a nivel
operativo (toma de datos, mostraxes, etc...) coma de conservación (tratamentos silvícolas,
fitopatolóxicos, defensa contra incendios forestais, contra danos de fauna cinexética e gando
mostrenco, etc...), polo que o seu mantemento nun estado óptimo de conservación desta rede, supón
actualmente unha gran dificultade.
Foi pola anterior situación de espallamento das fincas, entre outros motivos, polo que xurde nese
ano 2001 o “Plan de Mellora Xenética Forestal para Galicia 2001-2006”, (código de proxecto
2001.15051), cofinanciado con fondos FEOGA. Este plan tiña entre os seus obxectivos conveniar
superficies suficientemente extensas, como para poder concentrar varios ensaios nun número
limitado de localizacións, posibilitando así optimizar esforzos e recursos.
Os obxectivos do Plan de Mellora Xenética Forestal para Galicia foron: a mellora das
infraestructuras, as actividades de mellora e selección, a transferencia de material vexetal e a
difusión de resultados.
Por todo o anterior é polo que neste ano 2007 é xusto facer balance e revisar o grao de
cumprimento dos obxectivos deste Plan de Mellora Xenética, comezando pola mellora nas
infraestructuras.
Deste xeito na charla que se ofrecerá o venres, 8 de xuño dentro do ciclo “Venres Ambientais”
farase un repaso dos logros acadados na mellora das infraestructuras dependentes do Dpto. de
Producción Forestal do CINAM, que se resumen en:
1. Melloras en viveiros e instalacións de mellora xenética forestal do CIA Lourizán:
•
Construcción dun invernadoiro de investigación de 600 m2 de cristal.•
Restauración dos antigos viveiros.•
Instalacións para o abastecemento de auga dos viveiros.•
Peche perimetral da parcela de viveiros.•
Construcción dun laboratorio de apoio os invernadoiros.•
Adquisición de equipos para os laboratorios de cultivo “in vitro” e demarcadores xenéticos.
2. Fincas experimentais:
Como se espuxo anteriormente os ensaios en campo son o principal dispositivo
experimental en calquera programa de mellora xenética forestal.
Dende o Dpto. de Producción Forestal entendíanse que os ensaios xenéticos e as
coleccións de clons deberían emprazarse en terreos de titularidade pública, pero no caso de
instalárense en terras de propiedade privada (particulares ou montes veciñais en man
común), debía facerse mediante un contrato que garantise o seu mantemento a longo prazo.
Para rematar coa dispersión das fincas existente ata ese momento, era prioritario que as
actividades se concentrasen en poucas fincas para facilitar tanto as labores de instalación e
conservación, como as de medición e recabación de datos.
Definíanse deste xeito estas fincas experimentais como lugares de demostración do
comportamento das variedades e do manexo das plantacións, pretendendo ser importantes
puntos de enlace da investigación aplicada á silvicultura practicado tanto polo
Administración como as empresas e silvicultores en xeral.
Na data actual están subscritos catro convenios de colaboración con diferentes
Comunidades de Montes Veciñais en Galicia, a saber:
•
C.M.V.M.C. de Rebordelo (Cotobade) con 14,5 hectáreas conveniadas e 10 ensaiosinstalados de
Castanea sativa, Castanea híbrido, Juglans regia, Pinus pinaster, Pinusradiata
e Prunus avium.•
C.M.V.M.C. de Forgoselo (A Capela) con 10 hectáreas conveniadas e 2 ensaiosinstalados de
Pinus pinaster e Pinus radiata.•
C.M.V.M.C. de Asados (Rianxo) con 15,75 hectáreas conveniadas e 4 ensaiosinstalados de
Castanea híbrido, Pinus pinaster e Pinus radiata.•
C.M.V.M.C. de Pazos e Biduedo (Cea) con 7,5 hectáreas conveniadas e 3 ensaiosinstalados de
Castanea sativa, Castanea híbrido, e Pinus pinaster.Outros logros conqueridos dentro do Plan de Mellora Xenética, pero no obxectivo da
transferencia de material vexetal foron os seguintes:
Establecemento dun
Convenio de colaboración coa Asociación de Viveiros Forestais de Galiciapara a mellora da producción das variedades tradicionais de castaña
, asinado con data do 8 dexullo de 2003.
Asimesmo tamén foi froito da labor realizado neste eido a publicación da
Orde do 2 de agosto de2004 pola que se regula a transferencia de material vexetal de reproducción do Centro de
Investigacións Forestais e Ambientais de Lourizán aos viveiros forestais interesados para a
instalación de bancos clonais ou hortos sementeiros
. Publicada no DOG Nº 164 do 18/08/04.E máis recentemente, foi publicada a
Orde do 16 de abril de 2007, no DOG Nº 77 do 20/04/07.Nesta orde incluíronse varios hortos sementeiros instalados con material forestal tanto da categoría
controlada como cualificada, ademáis dunha relación de clons de castiñeiro seleccionados.
Na seguinte táboa está un resumen do material forestal aprobado por dita orde.