Autores: Antonio Cajareville Martínez, Sergio Fernández Alonso, Pablo García Núñez e Manuel Fco. Marey Pérez

Dende a Organización Galega de Comunidades de Montes Veciñais en Man Común (ORGACCMM) estivemos seguindo e colaborando no desenvolvemento dun traballo que atopamos do máximo interese para os nosos membros o igual para o conxunto das comunidades de montes veciñais e para a sociedade galega no seu conxunto. Dentro do departamento de Enxeñería Agroforestal da Universidade de Santiago de Compostela estívose a desenvolver unha metodoloxía de estudo das comunidades de montes veciñais co obxectivo de caracteriza-las comunidades de montes veciñais segundo grupos de características similares segundo fisiografía, tipo de xestión, economía do monte, conflitividade, etc. de forma que se poida elaborar unha diagnose da situación das mesmas nas zonas de estudio, e unha primeira comparación entre zonas onde os MVMC teñen importante presenza na dinámica territorial pero cunha problemática ben distinta. Isto pode axudar tanto ó autocoñecemento das comunidades como ó desenvolvemento de políticas territoriais específicas para elas con distintos problemas e oportunidades, e non caer nunha perigosa uniformidade, baseándose ademais nunha participación en un enfoque predominantemente de abaixo arriba.

Para validar esta metodoloxía téñense realizado xa unhas 400 enquisas a comuneiros e a membros das xuntas reitoras dunhas 60 comunidades de montes de distintas zonas de Galicia. Hai ademais datos específicos e análises da situación para a zona oriental de Barbanza e de tres concellos do interior de Ourense, así como unha experiencia piloto de proposta de planificación conxunta dos montes veciñais nun so concello tamén en Entrimo (Ourense), empregando esta metodoloxía, que se revelou moi flexible tanto para o coñecemento xeral das comunidades de montes como complemento dos plans de xestión específicos para comunidade (axudando ademais á obtención de importantes datos de cara á implantación de prácticas de xestión sostible). Compáranse cando é posible os resultados obtidos das enquisas (tanto sobre historial do MVMC como sobre a organización das comunidades e a xestión e economía do monte, así como sobre o perfil socioeconómico dos comuneiros) con outras fontes, tanto cartográficas como estatísticas, de evolución histórica e lexislativa, o que aporta datos adicionais sobre grado de autocoñecemento das comunidades.

Como conclusións principais destes estudos pilotos previos pode comentarse que:

- Atopáronse sensibles diferenzas importantes entre as distintas zonas nos distintos aspectos das comunidades estudadas, en particular nas expectativas de xeración de riqueza dos montes e o mantemento da súa produtividade, vinculadas en xeral a diferenzas no grao de despoboación e de formación dos membros da comunidade.

- Identificáronse algúns aspectos ou variables concretas que determinan diferenzas na xestión e problemáticas das comunidades, que poden facilita-lo estudo das mesmas para aplicar modelos de xestión axeitados para cada problemática.

- Os resultados obtidos da aplicación da enquisa reflicten unha alta porcentaxe de participación por parte dos enquisados ó coñece-lo obxectivo de estudo científico do traballo, o que denota unha disposición a facerse oír tamén a través dun medio avalado por expertos independentes.

- En xeral atopouse bastante descoñecemento por parte dos comuneiros e mesmo das Xuntas Reitoras do funcionamento das figuras de convenios e consorcios coa Administración, en parte motivado pola falta de información desde a Administración Forestal e en parte pola limitada capacidade de xestión das comunidades (reflectida na comodidade de limitarse a percibir as rendas pola madeira sen ocuparse de máis nada).

- A partir dalgunhas experiencias satisfactorias de xestión pódense estabelecer criterios ou pautas para mellora da xestión de comunidades segundo problemáticas ou casuística similar.