Un coñecido sabedor das miñas afeccións
lexicográficas preguntoume de onde podía vir o sustantivo marrón co
sentido de "condena, penalización" e así. | X.L. MÉNDEZ FERRÍN
Un coñecido sabedor das miñas afeccións
lexicográficas preguntoume de onde podía vir o sustantivo marrón co
sentido de "condena, penalización" e así. Como por exemplo "comerse un
marrón" no senso de "ser achado culpábel dun delicto ou verse obrigado a
cumprir unha pena". Direille que o sustantivo e as expresións que vai
xerando proceden da lingua da delincuencia española, tan ben coñecida
por Cervantes e Valle-Inclán, que na miña mocedade tiña as súas máis
prestixiosas universidades na cadea de Carabanchel, no Rastro de Madrid
e no Campo de la Bota de Barcelona. Logo, a través da difusión da droga,
o termo vulgarizouse e chegou a outras camadas sociais, incluídas as
clases medias universitarias.
Para min, este marrón procede da cor marrón que é un galicismo
equivalente a castaño. Moita xente, e sobre todo moitos debuxantes
humorísticos pouco habituados a documentarse, pensan que nas ca-deas
españolas de Franco os presos andaban vestidos cun uniforme a raias, que
unhas veces se visualizan en vertical, coma os pixamas, e outras en
horizontal coma as camisetas dos mariñeiros doutras latitudes. Non é
verdade. Nas cadeas de Franco existía o chamado "traxe de penado", que
só era obrigado vestir cando o preso xa fora xulgado e condenado a
determinada pena. Os presos preventivos non o usaban. Pero este vestido,
considerado infamante, non era a raias senón de estameña de cor marrón
ou castaño, aínda que nos anos setenta apareceron uns uniformes azul
escuro que non sei se acabaron ou non por impoñerse. Aos penados tamén
lles daban unhas chirurucas, ou unhas alparagatas, segundo os casos, e
unha especie de pucha tamén marrón que non era preciso usar
regulamentarmente pero que nos fríos invernos do penal de Burgos, poño
por caso, axudaba a conservar as ideas daqueles desventurados que, por
cima, pasaban moita fame. Todos os que foron presos e condenados nos
tempos de Franco teñen chantada na lembranza a cor marrón das formacións
de centos de homes nos patios dos grandes penais do Puerto de Santa
María, Ocaña, El Dueso, Burgos, á hora dos recontos xerais e o desfile
da masa soturna en dirección cada un á súa cela. Non sei se as mulleres
presas usaban uniforme marrón ou non.
Esta tempada, por falar da actualidade, fíxose moi famoso un marrón que
lle caiu ao PP. As toupeiras infiltradas na estructura deste partido
pasáronlle á prensa e ao goberno un documento en conforme a secretaría
de organización do PP da Coruña lles dá instrucións aos seus alcaldes
para dilatar ou sexa boicotear a constitución das brigadas contra
incendios como arma política para enfeblecer o goberno da Xunta. Debido
a esta filtración, Defuntiño e o seu partido cairon de marrón: foron
achados en culpa polo tribunal da opinión pública.
Eu estou desexando que chova de vez para falar efectivamente aquí dos
incendios forestais, de ordenación do territorio, de política
medioambiental. Pero ocorre que o PP co seu esbardallar sen sentido non
para de poluir o espazo dos media e non hai xeito de poder meter dúas
palabras con tranquilidade. A ver se é posíbel na semana que vén. |
|
