O Común dos veciños ___ Ano
3 Número 3. Xaneiro de 2001
Revista informativa da Organización
Galega de Comunidades de Montes Veciñais en Man Común.
Edita: Organización
Galega de Comunidades de Montes Veciñais en Man Común
Director: Xosé Carlos Morgade Martínez,
responsable de Comunicación Interna da Xunta Rectora.
Consello de Redacción:
Cándido Iglesias Alfaro, Xosé A. Pereira Martínez, Francisco Comesaña
Diego, Xoán Collazo Pazó, Xermán Souto García, David Díaz Losada.
Organización Galega de Comunidades de Montes
Estrada Xeral de Valadares, 233
36314 Vigo (Pontevedra)
Tel. 986 46 86 84
Fax: 986 46 94 55
Revista O Común dos Veciños
Apartado 559
36080 Pontevedra
correo electrónico: OGCMVMC@teleline.es
ISSN: 241/00
Depósito Legal: Po-241/2000
As Comunidades
de montes están exentas de pagar o IBI
O PSOE
presentou unha Proposición de Lei sobre aproveitamento sostible dos espacios
forestais.
Seguimos
loitando contra o imposto de sociedades.
O
fracaso reiterado da política contraincendios da Xunta.
Celebrouse
en Pontevedra a III Xornada monográfica sobre o monte veciñal.
Reducción
do risco de incendios forestais mediante o pastoreo do cabalo galego de monte.
.
Xuntanza
co Director Xeral de Industria para tratar as ocupacións do monte veciñal.
Falan os
comuneiros: O Partido Popular e o Imposto sobre sociedades.
Novas:
Aclaración da Axencia Tributaria.
Creada a Mancomunidade de Montes de Carnota.
Detectadas deficiencias graves en repoboacións de coníferas.
IV xornada sobre o Monte Veciñal.
78 aniversario dos Mártires de Sobredo.
Reunión coa Asociación Forestal sobre os Parques eólicos.
Primeira Romaría de Comunidades de Montes.
Forestación de terras agrarias.
Recuperación do monte de Santa Baia (Rodeiro)
Propostas para o Orzamento do 2001
Manda Truco:
O Delegado de Medio Ambiente en Pontevedra é un golfista.
A vista do Subdirector Xeral de Montes.
Os argumentos do Concello de Bueu
En Catro
Palabras.
Teléfono para corts de madeira.
Vacas tolas e terras agrarias.
"Candeán: Memórias dunha parroquia"
"Reboreda: Os camiños da identidade"
Portada da revista: [ Fotografía
]
As comunidades de montes están
exentas de pagar o I.B.I.
Como xa temos avisado anteriormente, algúns concellos (por despiste ou mala
fe) queren cobrarlle ás comunidades de montes o I.B.I. (Imposto de Bens
Inmobles), das que están exentas por lei. No caso de que o concello reclame o
pagamento deste imposto, hai que solicitar a exención e a devolución, no seu
caso, das cantidades que a comunidade de montes tivera abonado anteriormente por
este concepto.
De seguido adxuntamos un modelo de solicitude, para aquelas comunidades de
montes que queiran usalo:
Comunidade de Montes de
Parroquia de
DON, maior de idade, con D.N.I. nºe con enderezo en , nº , parroquia de ,
concello de , Provincia de , Presidente da Comunidade de Montes Veciñais en Man
Común de , concello de, co NIF: , actuando en nome e representación da citada
comunidade, diante de Vde. Comparece e como mellor proceda,
EXPÓN:
1º.- Que lle foi notificada, polo Servicio Provincial de Recadación, a
liquidación n° de referencia: , relativa ó Imposto de Bens Inmobles (IBI) que
gravaría a propiedade do Monte Veciñal en Man Común propiedade da Comunidade
de Montes Veciñais en Man Común referida no encabezamento deste escrito.
2°.- Que os Montes Veciñais en Man Común (MVMC), dada a súa natureza, non
están suxeitos a gravame algún de base territorial, polo que procede o
sobresemento do expediente de referencia.
Así se establece no artigo 64.B da Lei Reguladora das Facendas Locais:
"Gozarán de exención os seguintes bens... b)...Os montes veciñais en man
común."; e tamén no artigo 2° da Lei 13/89 do Parlamento de Galicia, de
Montes Veciñais en Man Común: "Os montes veciñais en man común... non
están suxeitos a ningunha contribución de base territorial".
3°.- Xustifícanse os ingresos indebidos aboados pola Comunidade que
represento na documentación que obra ó efecto nese Concello.
4°.- Que interésase se faga devolución na conta que consta na certificación
bancaria que se adxunta, na que figura como titular esta comunidade, o nome do
banco e o número da conta na que se efectuará a devolución dos ingresos
indebidos e os seus intereses.
SOLICITA: Que se teña por presentado este escrito e se acorde:
a)- A baixa da Comunidade de Montes que represento no I.B.I.;
b)- A devolución de todas as cotas satisfeitas pola comunidade referida en
concepto de I.B.I. ata a data, xunto co interese legal correspondente.
En , a de de 2001
Asdo:
ILMO. SR. ALCALDE DO CONCELLO DE
O PSOE presentou unha Proposición
de Lei sobre aproveitamento sostible dos espacios forestais
O Grupo Parlamentario do PSOE no Congreso dos Deputados presentou, a comezos
da presente lexislatura (24 de Abril do 2000), unha proposición de lei sobre
" Uso e aproveitamento sostible dos espacios forestais". A Organización
Galega de Comunidades de Montes, como acostuma cando hai propostas referentes ó
monte, fixo una análise detallada, atopando moitos aspectos positivos por canto
supoñen unha acertada visión do monte, acorde coa realidade social do mesmo, e
unha concepción do medio rural como territorio de futuro e con grandes
posibilidades.
Entre os aspectos positivos podemos salientar:
a- Considera o monte como un ben común, un ben social. De aí que entenda
que a administración pública debe intervir na elaboración e execución das
políticas forestais e na certificación dos productos forestais como sostibles.
b- Fai fincapé, sen desbotar a función económica, nas funcións social e
ecolóxica que debe de cumprir o monte. Deste xeito, para definir os criterios
de sostibilidade, relaciónaos co mantemento das poboacións do mundo rural.
c- Sitúa os obxectivos da Estratexia Forestal e do seu desenvolvemento en
relación con outras políticas sectoriais, cos usos do solo, co medio no que
estea emprazado o monte e coa tradición dos usos de cada zona. Estase
referindo, xa que logo, á necesidade dunha ordenación de usos do territorio e
da vocación histórica de cada monte.
d- Conta coa opinión e fomenta a participación dos sectores implicados,
tanto na elaboración e execución das políticas forestais, como nas tarefas de
educación ambiental.
e- Apunta a interesante idea de que, cando se expropie un monte, o
beneficiado desta expropiación terá a obriga de compensar esta perda de masa
forestal repoboando outra superficie similar con especies forestais semellantes
ás destruídas pola expropiación. (Esta idea debería ser completada coa
posibilidade de que os propietarios expropiados, coa indemnización da
expropiación, puideran mercar unha parcela de monte que tivera as mesmas
características cá superficie expropiada).
f- Establece que a Administración autonómica é a única competente na
loita contra os incendios forestais, entendendo asemade que as actuacións
previstas nas campañas de prevención dos lumes -onde se contempla o
aproveitamento da biomasa forestal- serán financiadas publicamente .
Certamente hai aspectos desta proposición de lei cos que a Organización
Galega de Comunidades de Montes non comparte e serían precisos algúns
reaxustes no texto. Especialmente en temas como a falta de criterios para
forestar terras agrarias, a falta de concreción das condicións para que un
monte poida ser declarado en estado de grave abandono, a regulación detallada
dos actos de prevalencia, etc. Pero cabe esperar que, dada a postura de defensa
do monte veciñal en man común que tivo sempre o PSG-PSOE, estas diferencias
poderían ser superadas en contactos posteriores. Polo que acollemos con
satisfacción toda iniciativa lexislativa que, como esta, amose un estreito coñecemento
do monte e propoña solucións de futuro viables e eficaces.
No último trimestre do ano chéganos a información de que esta proposición
de lei xa foi debatida no Congreso dos Deputados e foi rexeitada cos votos do
Partido Popular. O partido do goberno rexeita todas as iniciativas que presentan
os partidos da oposición, pero non ofrece outros proxectos alternativos a elas.
Seguimos loitando contra o
Imposto sobre Sociedades
A ORGACCMM non desiste na súa loita contra a a inxustiza que supuxo a
imposición ós montes veciñais en man común do Imposto sobre Sociedades,
conscientes de que a constancia será unha das claves da eliminación deste
absurdo e depredador imposto ás comunidades de montes. Os rectores desta
organización, apoiados por numerosas comunidades, seguen promovendo iniciativas
(das que damos información nesta revista) para concienciar ás xuntas rectoras
e ós cidadáns en xeral dos graves prexuízos que trae consigo este imposto,
para que se debata en todas as institucións os efectos negativos do mesmo e
para tratar de convencer ós deputados galegos do Partido Popular (único
partido que defende este imposto) no Parlamento de Galicia e no de España, das
graves consecuencias (nos eidos económico, social e ecolóxico) da aplicación
deste imposto soamente a Galicia.
Entre estas actuacións podemos salientar as iniciativas parlamentarias
levadas a cabo polo PSG/PSOE e polo BNG, recollendo ambos os dous partidos o
sentir das comunidades de montes de todo o país. O PSG/ PSOE presentou no
Senado o 26 de setembro unha Proposición non de Lei que solicitaba a exclusión
dos montes veciñais en man común do Imposto sobre Sociedades e pedía a
elaboración dunha lei fiscal adecuada para o monte veciñal. O 28 de novembro e
no Congreso dos Deputados, o BNG presentou unha Proposición de Lei pola cal,
tras eximir ás comunidades de montes de tributar polo Imposto sobre Sociedades,
propoñía a redacción dunha lei fiscal específica para o monte veciñal en
man común.
Estas duas iniciativas parlamentarias foron rexeitadas polo Partido Popular,
con dous argumentos falsos: 1)-Que a inclusión dos montes veciñais en man común
no Imposto sobre Sociedades foi realizada contando coa opinión favorable das
comunidades de montes. 2)-Que en Galicia hai consenso coas comunidades de montes
na aplicación do Imposto sobre Sociedades.
A estas dúas mentiras descaradas do PP en Madrid, as comunidades de montes
debemos responder mobilizándonos en todos os eidos posibles contra este imposto
inxusto. Temos que poñer todo o noso esforzo en facerlle chegar ó Partido
Popular que os seus argumentos para lavar a cara neste asunto terán a resposta
que merece dos comuneiros de Galicia e que esta nova burla non serve
precisamente para arranxar a cuestión. Estamos máis convencidos que nunca de
que podemos botar abaixo este imposto aberrante e con unión e perseveranza
habemos conseguilo.
Como novas medidas, a Organización Galega volve a reactivar a recollida de
sinaturas entre toda a cidadanía contra este imposto e solicita de todas as
comunidades de montes de Galicia que lle fagan chegar ó Partido Popular a súa
protesta por esta nova carga fiscal. Tamén poden mandar ós enderezos da
Organización os seus escritos, para despois seren enviados todos xuntos. A unión
e a razón que nos asiste fará que tarde ou cedo desapareza este novo ataque
contra os terreos comunais.
Asembleas informativas
O 26 de xullo do pasado ano rematou o prazo para que as comunidades de montes
veciñais en man común presentaran a declaración do Imposto sobre Sociedades.
Tributo inxusto e aberrante (non nos cansaremos de repetilo) que o Partido
Popular desde o goberno central, co silencio submiso e cómplice do PP de
Galicia, impuxo ó monte veciñal galego.
A Organización Galega de Comunidades de Montes Veciñais en Man Común foi a
única entidade que se opuxo a esta inxustiza irracional. E aconsellou ás
comunidades de montes que cubrisen a tramitación do Imposto do xeito mais
favorable xa que, se a intención do goberno era que os veciños abandonasen os
seus montes, cumpría precisamente facer o contrario para evitar que lograsen
ese obxectivo perverso. Xa que logo, a ORGACCMM prosigue a batalla contra esta
fiscalidade vergonzosa e seguirá pelexando deica que as comunidades de montes
sexan excluídas do Imposto sobre Sociedades e se estableza unha fiscalidade
adecuada para o monte veciñal.
Para explicar a súa posición, a ORGACCMM realizou unha rolda de asembleas
informativas polas comarcas galegas. En todas elas as comunidades de montes
apoiaron a postura da Organización e varias das asistentes pediron o ingreso na
mesma. Os representantes da ORGACCMM amosaron a seguridade de que as comunidades
de montes, con unidade e insistencia, poden gañar a batalla. Pero salientaron
que é importante non desistir na presión veciñal en accións pacíficas pero
sen desistir, entre as que propuxeron novas conversas cos partidos políticos de
Galicia, xuntanza coa Federación Galega de Municipios e Provincias, remitir
cartas ós medios de comunicación opoñéndose ó imposto e recollida de
sinaturas sobre o mesmo tema. Tampouco descartaron que no futuro se realicen
outras mobilizacións e manifestacións. [fotografía]
Sres. Presidentes de los Grupos Parlamentarios del Partido Popular en el
Congreso de los Diputados y en el Senado:
Ante las iniciativas parlamentarias, tanto en el Senado (26 de setiembre de
2000, presentada por el Grupo Socialista) como en el Congreso de los Diputados
(28 de noviembre de 2000, presentada por el representante del BNG a traves del
Grupo Mixto), iniciativas ambas que solicitaban la exclusión de los montes
vecinales en mano común del Impuesto sobre Sociedades y, al mismo tiempo, la
elaboración de una ley fiscal adecuada a la figura de estas propiedades
especiales; los portavoces del Partido Popular en ambas Cámaras votaron en
contra alegando que lo hacian dado que entre las comunidades de montes vecinales
en mano común de Galicia existia consenso en su aplicación.
Ante este argumento, totalmente falso y fuera de la realidad, la Comunidade
de Montes Veciñais en Man Común de , en la parroquia de , Ayuntamiento de ,
Provincia de
Manifiesta:
Que la comunidad de montes vecinales en mano común arriba indicada está en
contra de que los montes vecinales en mano comun tributen por el Impuesto sobre
Sociedades y solicita la elaboración de una fiscalidad adecuada a la figura de
esta figura singular, propiedad vecinal de caracter germánico.
Le saluda atentamente
El Presidente da la Comunidad de Montes
Nombre:
DNI
Fdo
, de de 2001
Asembleas Informativas:
A Coruña: Lousame - Vimianzo
Lugo: Baralla - Guitiriz - O Corgo - Quiroga
Ourense: -Laza
Pontevedra: A Lama - A Paradanta - Combarro - Cerdedo - Moraña - Mos
- O Condado - O Morrazo - O Rosal - O Salnés - Redondela - Pontevedra -Val Miñor
O fracaso reiterado da política
contraincendios da Xunta
"A culpa de que ardan os montes téñena os propietarios porque non
limpan os montes ou os alcaldes dos concellos porque non cumpren a lexislación
vixente (lexislación franquista), pola cal eles son os responsables de tomar
medidas para combater o lume". Estas palabras, que merecen estar
enmarcadas na antoloxía do disparate, foron pronunciadas polo Conselleiro de
Medio Ambiente, don Carlos del Álamo, no Parlamento Galego despois do desastre
provocado pola vaga de incendios nos montes da zona de Valdeorras, incendios que
supuxeron unha superficie de 4.000 has. de terreo queimado segundo a Consellería,
pero que os concellos afectados e as organizacións ecoloxistas afirman que
superou as 20.000 has. (incluíndo nelas máis de 5.000 castiñeiros e case
1.300 colmeares).
Malia a que se comprende moi ben que os acaloramentos producidos polos lumes
provoquen frouxidades mentais, o declarado polo Sr. Del Álamo é un auténtico
despropósito. E un intento de fuxir cara adiante para zafarse das súas
responsabilidades, botándolle a culpa ós demais, sendo el o máximo
responsable político na loita contra o lume. Se a responsabilidade das operacións
contra dos incendios é dos propietarios, dos alcaldes e do tempo, non se
entende logo cal é a función do Conselleiro e dunha política que gasta (¿ou
malgasta?) miles de millóns cada ano en tentar de evitar os lumes no monte.
Todos entendemos que a causa destas declaracións disparatadas é o
nerviosismo do Sr. Conselleiro de Medio Ambiente ante o fracaso evidente da política
levada a cabo nos últimos anos polo seu departamento, na que investiu grandes
cantidades de diñeiro. Unha política que se basea principalmente en destinar
moitos recursos á extinción (con algúns éxitos parciais), pero que a penas
ten en conta os labores de prevención, de xeito que se cometen erros como o
apreciado en Valdeorras [fotografía],
onde se mandaron costosísimos equipos de extinción para apagar un lume
propagado tamén en cortalumes que non estaban limpos. A Xunta renuncia a coñecer
as razóns polas que se producen en Galicia cada ano miles de intentos de
incendio e tentar de evitalos para apostar por manter unha custosa
infraestructura que poida poñer en menos de media hora un equipo de extinción
no lugar onde comeza o lume. Pero este modelo de actuación tense demostrado
ineficaz en toda a década pasada [ fotografía].
Bastan uns días de forte vento ou de calor excesivo para que os lumes pasen de
conatos a incendios declarados e os equipos de extinción queden desbordados,
como todos os cidadáns poden apreciar. Todos menos o Sr. Conselleiro, que segue
teimando en dicir que a súa política é boa, en intentos patéticos (como o do
pasado verán no Parlamento galego) de salvar a cara e o seu cargo á fronte da
Consellería.
Desde a Organización Galega de Comunidades de Montes temos xa hai anos unha
posición clara. A maior porcentaxe dos recursos económicos obtidos no monte
veciñal deben ser empregados no propio monte en labores de coidado, limpeza e
ordenamento. O capítulo de obras sociais dos presupostos das comunidades de
montes non debe esquecer esta realidade, salvo ocasións excepcionais (hai que
lembrar que no 1º Congreso Galego de Comunidades de Montes no ano 97
solicitabamos unha reforma lexislativa para que a porcentaxe do presuposto para
traballos no monte pasase do 15 % ó 33 %). De xeito que as xuntas de montes
deben dedicar tamén máis atención a labores de prevención. Pero é evidente
que os recursos das comunidades de montes son moi limitados e claramente
insuficientes para levar a cabo unha axeitada política de prevención (que tamén
daría como resultado, por outra banda, unha maior optimización dos recursos
forestais), polo que cómpre unha definición decidida da Xunta de Galicia pola
prevención como política contraincendios en forma de apoio con recursos técnicos
e xestión de subvencións europeas. E neste sentido as actuacións da Consellería
de Medio Ambiente significan un investimento ínfimo en relación cos cuantiosos
recursos gastados en extinción, co resultado dunha acción preventiva raquítica
e claramente insuficiente. E se don Carlos Del Álamo non está disposto a
asumir o fracaso da súa política e mudar de modelo de actuación, o presidente
da Xunta de mudar de conselleiro.
A ORGACCMM ten proposto actuacións concretas para atallar o problema. Os
lumes no monte é un tema complexo, que require información, reflexión e
actuación coordinada. Hai que coñecer as causas (nos últimos dez anos a Xunta
non tivo interese en promover un estudio sociolóxico completo e definitivo
sobre o tema, mentres paga unhacompoñente sondaxe electoral cada tres meses),
que para nós ten un claro componente social e económico. E consensuar un plano
de actuacións cos sectores implicados. Por iso hai máis dun ano as comunidades
de montes pedimos ó Sr. Conselleiro a formación da "Mesa por un monte sen
lumes", integrada por representantes da Administración, partidos políticos,
comunidades de montes, sindicatos agrarios e organizacións ecoloxistas.
Seguindo a máxima de que "os lumes do verán apáganse no inverno"
esta Mesa promovería as seguintes actuacións:
1)-Analizar as causas dos incendios forestais (que son diferentes en cada
comarca) como paso previo de accións diversificadas.
2)-Promover medidas silvícolas de prevención a realizar desde outubro a
maio, abandonando a actual práctica de dar as axudas para os traballos de
limpeza a comezos de verán.
3)-Iniciar unha decidida política de ordenación dos montes, que preserve as
tres funcións destas terras e revisar a actual política de reforestación de
terras agrarias buscando unha alternativa racional e viable ás terras
abandonadas.
4)-Realizar un Plano Agroforestal de Galicia onde se potencien os productos
do monte como productos de calidade e se realice un aproveitamento racional da
biomasa forestal.
A Organización Galega de Comunidades de Montes non quere entrar na guerra de
cifras das hectáreas queimadas (inda que a política de ocultación de datos
levada a cabo pola Xunta é sospeitosa). Pero constatamos, como tamén pode
facelo a cidadanía en xeral, que o ano 2000 volve a ser outro ano negro para
Galicia no tocante ós incendios. É daquela cando o Sr. Del Álamo se pon
nervioso e bótalle a culpa a cantos se atreven a criticalo: ós partidos da
oposición, ós propietarios dos montes, ós concellos, ó tempo...
Pero é evidente o fracaso desta política. Por iso desde a ORGACCMM
aplaudimos a iniciativa dunha comisión cidadá de Ourense de crear unha mesa a
nivel galego para esixir da Xunta de Galicia que mude de política forestal e
promova unha actuación agroforestal axeitada ó noso País e que favoreza o
aproveitamento integral do campo galego. Soamente desde esta perspectiva podemos
afrontar a solución dos grave problema dos incendios forestais.
Tratou da relación entre o monte veciñal e o equipamento público
Celebrouse en
Pontevedra a III Xornada monográfica sobre o monte veciñal
[fotografía]A
Organización Galega de Comunidades de Montes celebrou o pasado día 2 de
decembro en Pontevedra a III Xornada monográfica sobre o monte veciñal, desta
vez baixo o epígrafe "Monte veciñal e equipamento público", no que
se tratou en profundidade a problemática xerada pola instalación de edificacións
de diverso tipo con destino a equipamento público.
Cunha asistencia de máis de 150 persoas pertencentes a un cento de
comunidades de montes -ademais de estudiantes, persoal de empresas do sector e
sindicatos agrarios- iniciaron a sesión da mañá as palabras de saúdo a cargo
do presidente da ORGACCMM, Xosé Alfredo Pereira, destacando a importancia do
tema a tratar. De seguido o alcalde de Pontevedra, Miguel Anxo Fernández Lores,
dirixiuse ós asistentes para darlles a benvida á cidade e convidalos a visitar
e admirar os tesouros culturais e paisaxísticos que garda o monte comunal do
concello pontevedrés.
Presentados por Claudio Quintillán, membro da comisión organizadora, foron
intervindo os diversos relatores convidados. Belén Raposo, avogada
especializada en temas relacionados co monte veciñal, abordou as distintas
situacións xurídicas nas que poden estar as parcelas utilizadas para
equipamento público e as posibles solucións legais. Manuel González Gómez,
economista profesor da Universidade de Vigo, falou da cuantificación económica
dos servicios ecolóxicos e sociais que presta o monte veciñal galego e da
necesidade de valorar estes servicios nos expedientes de expropiación. Daniel
Pino Vicente, urbanista de grande prestixio, tratou da necesidade de recoller a
triple función dos terreos veciñais nas planificacións urbanísticas e de ter
en conta estes valores nos planos de ordenación do territorio. Finalmente Xermán
Souto García, vocal da Xunta Rectora da Organización Galega de Comunidades de
Montes, lamentou a concepción que a Xunta de Galicia e moitos concellos teñen
do monte veciñal como reserva de terreos gratuítos para ocupalos con diversas
instalacións sen pagar nada. Tras dun descanso, constituíuse unha mesa redonda
con todos os relatores, que responderon ás preguntas dos asistentes.
Na sesión da tarde celebrouse unha segunda mesa redonda, desta vez con
representantes de comunidades de montes, moderada por Celso Milleiro como membro
da comisión organizadora e baixo o título "Equipamento público e
comunidades de montes: as relacións coa Administración". Interviron
Latino Rodríguez Areal, presidente da Mancomunidade de Montes do Val Miñor,
que falou sobre o expropiación de montes veciñais para a construcción da
Autoestrada Vigo-Baiona e denunciou as ilegalidades cometidas polas autoridades
políticas neste proceso. Waldino Chicharro Riveiro, presidente da CMVMC de
Meira (Cuntis), criticou a usurpación de monte veciñal da súa parroquia
realizada polo concello de Cuntis e a instalación dun parque industrial sen
autorización dos comuneiros. Carlos Peón Fernández, secretario da CMVMC de
Baroña (Porto do Son) que incidiu nun problema que é xeral, dun xeito ou
doutro, a todas as comunidades de montes: as abusivas condicións nas que as
empresas do ramo instalan os tendidos das redes eléctricas. Xosé Carlos
Morgade Martínez, secretario da CMVMC de Mourente (Pontevedra), denunciou os
criterios usados polo Xurado provincial para non clasificar as parcelas
usurpadas polas administracións e o desinterese destas en recoñecer as
propiedades veciñais. David Díaz Losada, presidente da CMVMC de Sto. Estevo de
Parga (Guitiriz), referiuse á problemática das concesións de canteiras,
salientando que as empresas incumpren reiteradamente as normativas,
especialmente ás referentes á corrección dos impactos ambientais e non
rexeneran as escombreiras, ante a permisividade da Xunta de Galicia. Finalmente
Cándido Costas Fernández, presidente da CMVMC de Camos (Nigrán) falou do
conflicto que tiveron os veciños co alcalde deste concello por un vertedoiro de
lixo municipal e de como, pola unión dos veciños e a súa negativa a consentir
un punto de contaminación tan importante na súa parroquia, o asunto está en vías
de solución.
Trala lectura das conclusións por Javier Ventín, membro da comisión
organizadora, o presidente da Organización Galega de Comunidades de Montes, Xosé
Alfredo Pereira, deu por clausurada a Xornada. [fotografía]
Conclusións:
Os procedementos seguidos ata hoxe polas distintas administracións públicas
para o uso de terreos veciñais con destino a equipamentos foron variados:
apropiacións, usurpacións, cesións e expropiacións. Moitos deles foron
manifestamente ilegais e outros, aínda que legais, foron claramente ilexítimos.
As comunidades de montes de Galicia non estamos en contra do uso, para
aproveitamento público, de parcelas dos montes veciñais se responde a un
axeitado ordenamento territorial e non ó desexo de aproveitarse de terreos
gratuítos. Pero en todo caso hai que superar a situación actual, na que os
dereitos dos veciños son minusvalorados, ignorados ou desprezados e as
comunidades son sempre a parte débil das negociacións, se estas chegan a ter
lugar. Cómpre corrixir unha chea de erros e defectos no proceso de apropiación
de terreo veciñal para poder garantir a xustiza do procedemento e o respecto ós
dereitos dos veciños. Por iso:
1.
Emprazamos á Xunta de Galicia a que defenda as características
singulares do monte veciñal (indivisibilidade, imprescritibilidade,
inalienabilidade e inembargabilidade) diante dos ataques que desde diversos ámbitos
está a sufrir.
a.
Aproveitamento histórico do monte.
a.
Recoñecemento do monte como veciñal e salvagarda do dereito de reversión.
Reducción do risco de incendios
forestais mediante o pastoreo do cabalo galego de monte
A. Rigueiro; M.R. Mosquera; L. López; J.C. Pastor;
P. González; R. Romero; J.J. Villarino
Escola Politécnica Superior de Lugo
Os incendios en Galicia son un problema preocupante, a incidencia dos cales
se mitiga nos últimos anos a través de grandes investimentos realizados polos
organismos oficiais, en prevención e, sobre todo, en extinción; o cal, en
definitiva, afecta a todos os cidadáns a través do pago dos impostos. Con
todo, a pesar deste importante gasto, segue sendo moi alto o número de
incendios e, aínda que a eficacia na extinción aumentou nos últimos lustros,
aínda é considerable a superficie queimada cada ano, o que supón importantes
perdas relacionadas cos investimentos realizados no monte co obxecto de producir
madeira, é dicir, derivadas das operacións de plantación e tratamentos
culturais e silvícolas:
a.
Contaminación ambiental; o aumento do C02 na atmosfera,
debido á propia combustión que se produce no incendio e á eliminación da área
foliar, pois as follas son os principais consumidores deste composto, xeralmente
producido pola contaminación.
A existencia de lumes forestais e os seus efectos están directamente
relacionados coa cantidade e tipo de combustible vexetal, isto é, coa biomasa e
composición floracións, humidade, etc. do sotobosque que se desenvolve so o
arborado. Entre as especies arbóreas máis abundantes en Galicia están o piñeiro
do país (Pinus pinaster) e o eucalipto (Eucalyptus globulus), os cales, debido
á forma das súas copas, deixan pasar cantidades importantes de luz ó solo e,
polo tanto, permiten que se desenvolva unha importante cantidade de combustible
vexetal vivo no sotobosque ([fotografía]fig.
1), que se pode cuantificar, en moitos montes galegos repoboados con estas
especies, arredor das 40 ou 50 toneladas de materia seca por hectárea ó cabo
de varios anos (acumulación anual de 3-5 toneladas por hectárea).
Este combustible vexetal pode reducirse por medio do pastoreo das especies
herbáceas e arbustivas que o compoñen, con animais adecuados, como a cabra ou
o cabalo, ata conseguir que se reduza o mato e vaia sendo substituído por un
estrato herbáceo que pode alimentar animais que prefiren pasto menos
lignificado, como a vaca ou a ovella. Os custos máis importantes derivados do
establecemento destes sistemas silvopastorais son os relativos ó cercado e
adquisición do gando, custos que, do noso punto de vista, se se pretende
xeneralizar a implantación destes sistemas, debería ser subvencionados polas
administracións.
Son tamén aspectos importantes a carga gandeira (cargas xerais dunha cabra
cada unha ou dúas hectáreas ou dunha egua cada dúas ou catro hectáreas deron
bos resultados en experimentos realizados en montes galegos) e o sistema de
manexo do gando. Do noso punto de vista, os sistemas de manexo adecuados son o
pastoreo continuo e o pastoreo rotacional.
O pastoreo continuo consiste no acceso do gando a toda a área sometida a
pastoreo, de tal maneira que o gando deambula libremente por ela, cunha carga
gandeira xeral e instantánea coincidentes. O principal inconveniente deste
modelo é a selectividade do pastoreo (o gando tende a comer con maior
intensidade e repetidamente aquelas especies que lle gustan máis, permitindo o
desenvolvemento das menos palatables).
O pastoreo rotacional consiste na división da área de pastoreo en
subparcelas polas que vai rotando o gando; nun momento dado o gando está a
pastar de xeito libre nunha soa desas subparcelas, cunha carga instantánea máis
alta cá carga xeral. Neste caso os custos de cercado son maiores que no
anterior. Neste modelo chámase tempo de ocupación ó tempo que está o gando
nunha parcela, e tempo de repouso o que transcorre desde que sae dunha parcela
ata que volta a entrar nela a pastorear.
O obxectivo da experiencia desenvolvida no monte de San Breixo é coñecer o
efecto destes dous sistemas de manexo (pastoreo rotacional e continuo) con
cabalos en montes repoboados con piñeiro radiata na comarca lucense da Terra
Cha. Para iso analizarase a influencia que os dous sistemas de pastoreo exercen
sobre a producción de pasto, o control do combustible vexetal, a evolución da
vexetación do sotobosque, o crecemento do arborado, os solos e a producción de
carne de cabalo. Os resultados obtidos permitirannos realizar recomendacións
sobre o sistema de manexo máis adecuado.
A experiencia lévase a cabo no Monte de San Breixo (parroquia de Parga,
concello de Guitiriz, provincia de Lugo), situado a unha altitude de 500 m. O
monte pertence á Comunidade de Veciños de San Breixo e ten unha superficie de
321 hectáreas, das que 24 son utilizadas para a devandita experiencia. As 24
hectáreas experimentais dividíronse en catro bloques cercados de seis hectáreas
cada un, dous deles sen divisións interiores (dúas réplicas de pastoreo
continuo) e os outros dous subdivididos en catro parcelas de 1,5 hectáreas cada
unha (dúas réplicas de pastoreo rotacional). Na figura 2 pode verse un esquema
xeral das parcelas do ensaio [fotografía].
O monte repoboouse hai 30 anos con piñeiro insigne e foi sometido a
sucesivas claras, existindo na actualidade unha densidade de 800 pés/ha.
O tipo de gando elixido é o cabalo galego de monte ([fotografía]fig.
3), debido á súa adaptabilidade ó medio. O rabaño introduciuse na primavera
do ano 2000 e consta de once bestas preñadas, con época prevista de partos na
primavera, co obxecto de que coincidan as máximas necesidades do animal coas
maiores produccións de pasto. Introducíronse tres animais por réplica de seis
hectáreas, o que supón unha carga global de 0,5 cabalos por hectárea e unha
carga instantánea de dous cabalos por hectárea nas parcelas de pastoreo
rotacional, nas cales se utilizará, inicialmente, un tempo de ocupación de un
mes e un tempo de repouso de tres meses.
Agradecementos
Esta experiencia realízase gracias ó financiamento da Comisión
Interministerial de Ciencia e Tecnoloxía, da Consellería de Medio Ambiente da
Xunta de Galicia, de Unión Fenosa e da Asociación Galega de Propietarios e
Criadores de Cabalo de Monte.
Tamén queremos agradecer á Comunidade de Montes Veciñais de San Breixo o
seu permiso para levar a cabo a experiencia no seu monte.
Observadas importantes
deficiencias na actuación de Unión-Fenosa nas ocupacións do monte para liñas
de tensión eléctrica.
A actuación da empresa Unión-Fenosa cando precisa unha ocupación do monte
para a servidume de paso de liñas de alta e media tensión é impresentable e
ademais ilegal. Das súas accións se desprende que esta empresa (monopolio eléctrico)
considera ás comunidades de montes como entes indocumentados. Ou quizais, como
un dos seus propietarios ostenta o título de Conde, pensa que aínda vivimos na
Idade Media.
Unión-Fenosa envía unha empresa intermediaria (que está primada de xeito
indirectamente proporcional ó prezo por metro cadrado que acepten os veciños)
para lograr que as comunidades de montes asinen a aceptación da servidume de
paso, amosando un documento cheo de deficiencias e ilegalidades. Entre outras,
podemos apuntar:
1)- Non indica correctamente a superficie a ocupar. Pasa de metros lineais a
metros cadrados por arte de maxia.
2)- Non constan os metros cadrados que ocupan os apoios.
3)- Non establece o prazo de duración da ocupación.
4)- Considera que abonda coa sinatura do presidente da comunidade de montes
para poder iniciar as obras. Esta ilegalidade conta co beneplácito da Consellería
de Industria.
O que as comunidades de montes deben saber
Nestes casos de ocupacións para servidumes de paso de liñas eléctricas, as
comunidades de montes debemos ter en conta:
1)- A lei establece a anchura a ocupar nas ocupacións de servidume de paso,
segundo sexan liñas de baixa, media ou alta tensión.
2)- Os acordos de cesión de parcelas para servidumes de paso teñen unha
duración máxima de 30 anos e teñen que ser aprobados pola Asemblea Xeral de
comuneiros/as, contando cun quórum en segunda convocatoria do 30 % dos veciños
censados.
3)- O valor do voo para este tipo de cesións está entre o 60 e o 80 % do
valor do solo.
As condicións que se deben esixir
Cando Unión-Fenosa presente unha proposta de cesión de terreos para
servidume de paso de liñas eléctricas, as comunidades de montes deben
presentar as súas condicións, entre elas:
l)- Reclamar a presentación pola empresa do proxecto de obra para coñecer
de xeito exacto a superficie a ocupar pola servidume de paso .
2)- Negociar o prezo do valor do voo entre o 60 e o 80 % do valor do solo.
3)- Incluír no documento a duración da cesión.
4)- Tamén incluír no documento as condicións (prazos, sistemas) nas que
Unión-Fenosa ten que proceder a limpeza dos terreos ocupados.
No caso de que a Xunta Rectora chegue a acordo nestes puntos con Unión-Fenosa,
levarase a proposta á Asemblea Xeral de Veciños/as Comuneiros para a súa
aprobación. É frecuente que a empresa ameace coa expropiación se non aceptan
as condicións ofrecidas, pero as comunidades de montes non debemos temer isto.
A expropiación non é un procedemento do gusto de Unión-Fenosa, porque a
declaración de prevalencia atrasa o expediente. E ademais, aínda que se tarde
en cobrar, os prezos que establece o Tribunal do Xustiprezo, son normalmente
moito máis elevados cós que ofrece Unión-Fenosa. Non debemos ter reparo en
usar todas as posibilidades que a lei nos dá en defensa do monte veciñal.
Xuntanza co Director Xeral de
Industria para tratar as ocupacións do monte veciñal
Representantes da Organización Galega de Comunidades de montes veñen de
manter unha reunión co Director Xeral de Industria. Nela expúxose a problemática
das ocupacións dos montes veciñais en man común, especialmente no tocante ás
liñas dos tendidos eléctricos, pois moitas destas concesións foron outorgadas
polos concellos antes de que os montes en man común fosen devoltos ós veciños
e nos expedientes de clasificación non figuraban estas servidumes. A ORGACCMM
solicitoulle ó Director Xeral de Industria que faga chegar ás empresas eléctricas
a advertencia de que, con independencia dos anos de duración destas cesións,
boa parte delas están prescritas (a Lei contempla un máximo de 30 anos) e as
comunidades de montes iniciarán proximamente a revisión destas concesións. De
xeito que as empresas eléctricas deberán solicitar ás comunidades de montes a
oportuna autorización para entrar nos montes a realizar traballos de
mantemento. [fotografía]
Tamén se lle solicitou ó Director Xeral de Industria que na concesión de
novas liñas de tendido eléctrico se tivese en conta o valor social a ecolóxico
do monte veciñal en man común, xa que na maioría dos casos soamente se
realiza unha valoración económica dos custos das empresas e estas colocan os
tendidos polos itinerarios menos gravosos para elas pero prexudicando
grandemente outros usos do monte e hipotecando gravemente o seu futuro. Na maioría
dos casos unha mínima desviación do trazado -que a penas supón aumento do
presuposto da obra- reportaría unha mingua considerable no impacto ambiental
dos terreos e axudaría a protexer o valor social e ecolóxico do monte veciñal
en man común. As empresas deben entender que o monte non soamente serve para
atravesalo con tendidos eléctricos e os veciños non están dispostos a que
llos destrúan salvaxemente.
Na mesma xuntanza co Director Xeral de Industria tamén se lle expuxo a
necesidade de elaborar un plano de recuperación das canteiras que existen no
monte veciñal en man común e que, trala súa explotación, significan un
verdadeiro atentado ecolóxico e un incumprimento evidente da lexislación
vixente. Do mesmo xeito solicitouse que nas concesións dos parques eólicos,
ademais de contar coa opinión das comunidades de montes, se tivera en conta a
compatibilidade cos outros usos do monte.
A Xunta Rectora da ORGACCMM, quere agradecer publicamente a receptividade que
amosou a Consellería de Industria e lamenta que outras consellerías con máis
obrigas co monte veciñal (singularmente a Consellería de Medio Ambiente) non
teñan unha postura tan aberta e non estean nin dispostas, cando menos, a
escoitar as nosas peticións e propostas.
Falan os comuneiros
O Partido Popular e o Imposto sobre Sociedades
O 28 de novembro do 2000, presentouse no Congreso dos Deputados unha
Proposición de Lei "Reguladora del régimen tributario de los montes
vecinales en mano común"; para que nos entendamos todos: sobre a
fiscalidade do monte veciñal.
Esta proposición de lei foi presentada polo deputado Sr. Guillerme Vázquez
en nome do seu grupo, o BNG. O Sr. Guillerme Vázquez defendía unha idea de
fiscalidade coincidente coa que manifestamos polas rúas de Santiago de
Compostela o 19 de febreiro pasado máis de 10.000 comuneiros e comuneiras [fotografía].
Daquela pedimos, dun xeito claro e rotundo, a supresión dun imposto inxusto,
discriminatorio, aldraxante e exterminador para as comunidades de montes de
Galicia: o Imposto sobre Sociedades.
A Proposición de Lei do BNG. non pide a exención fiscal para as comunidades
de montes, pide un réxime específico para elas. No posterior debate produciuse
o posicionamento dos distintos grupos parlamentarios: BNG, PSOE, IU e Grupo
Mixto votaron a favor; PP
e Coalición Canaria votaron en contra e CiU abstívose.
O Sr. Guillerme Vázquez fixo unha exposición de motivos argumentando as razóns
polas que o BNG presentaba esta Proposición de Lei: a inxustiza que representa
para as comunidades de montes o Imposto sobre Sociedades, a visión única e
exclusivamente economicista que ten dos montes este imposto, os graves prexuízos
que está a ocasionar nas comunidades, o perigo real que supón para conseguir
parar o despoboamento do rural galego, a necesidade real de optar por unha
tributación específica e non agresiva para as comunidades, a importancia de
contemplar a función social e a función ecolóxica do monte, etc. Esta
exposición de motivos foi ampliada logo polo deputado socialista Sr. Díaz Díaz
e a deputada de IU Sra. Urán González argumentando a prol da Proposición de
Lei. O partido Popular no expuxo ningún argumento para votar en contra;
máis ben utilizou unha serie de desculpas para non apoiar a Proposición de
Lei. A súa intervención perdeuse en cuestións menores de redacción que nada
tiñan que ver co espírito do que alí se estaba a debater. A súa nula
argumentación levouno a facer un discurso tecnico-xurídico colateral á
situación que pretende solucionar esta iniciativa do BNG.
Coalición Canaria actuou de comparsa do PP, posición entendible dado o
pacto de colaboración que ámbolos dous partidos manteñen desde o inicio desta
lexislatura. Pero a actitude do PP é
absolutamente incomprensible. Para máis escarnio de todos os galegos, o
encargado de defender a postura de voto en contra da Proposición de Lei foi o
deputado galego Sr. Pérez Corgos. Non só por ser galego, senón tamén por
detentar o seu partido a maioría do Parlamento de Galicia e dirixir o Goberno
da Xunta, debería ser coherente coa postura mantida polo seu partido naqueles
concellos nos que se aprobou por unanimidade (na inmensa maioría dos casos)
unha moción coincidente cos obxectivos da Proposición de Lei.
Unha proba evidente da incoherencia da posición do PP no Parlamento do
Estado, no debate sobre a Proposición de Lei que estamos a comentar, é o
seguinte texto recollido da súa intervención e que citamos textualmente: "El
Grupo Popular entiende que la regulación a la que se llegó en ese consenso
del que antes les hablaba es positiva, razonable y establece unos
requisitos perfectamente objeto de cumplimiento por las comunidades
vecinales en mano común. Quizá pudiéramos discutirlo en una futura Ley de
Montes y Aprovechamientos Forestales ...". ¿En que quedamos? Se a
actual lei fiscal é positiva, razoable e para as comunidades de montes o seu
cumprimento non supón ningún atranco, ¿que sentido ten discutila nunha futura
lei de montes? Xa din os vellos que se colle antes a un mentireiro que a un
coxo.
Para rematar, despois de ler o contido do debate da Proposición de Lei do
BNG, venme a memoria outra frase que di: "cando o dedo sinala á lúa, os
parvos miran para o dedo".
Xesús García Couso, comuneiro da C.M. de Meira-O
Morrazo
As cartas para esta sección deben ter unha extensión máxima dun folio. A
redacción resérvase o dereito a resumir o contido. Deben dirixirse a O Común
dos Veciños, Apartado 36080 Pontevedra.
Novas
Novas Novas Novas Novas Novas Novas Novas Novas
Centro Social en Parga [fotografía]
O Centro de Iniciativas e Turismo de Parga foi construído en 1968 en terreos privados cedidos para uso público. Consta de biblioteca, salón de actos, oficinas, cafetería, campo de fútbol-sala, campo de baloncesto, campo de voleiprado, piscina fluvial no río Parga e parque infantil. Desde 1963 comparten tamén estas instalacións a Asociación de Veciños "Raxeira" e a Comunidade de Montes. Esta última colabora no mantemento das instalacións, subvenciona boa parte das actividades que realizan as outras entidades e organiza charlas e conferencias para a formación dos veciños.voltar ó SUMARIO
Aclaración da Axencia Tributaria
O Ministerio de Facenda non respondeu ás numerosas consultas que as
comunidades de montes lle fixeron para aclarar moitas dúbidas sobre a declaración
polo Imposto sobre Sociedades. Polas contestación que os axentes tributarios
daban ás consultas persoais, parecía que nin eles o teñen moi claro en
numerosas cuestións, polo que as veces daban respostas contradictorias.
A fins de setembro de 2000, a Axencia Tributaria respostou finalmente a unha
das cuestións que máis repetidamente lle presentaron as comunidades de montes.
Tratábase de saber cales eran os gastos en obras de interese social que se
poden deducir da base impoñible á hora de realizar a declaración, poñendo
algúns casos concretos:
a.
Apertura, acondicionamento e reparación de vías parroquiais e veciñais,
que aínda sendo públicas, non dependen de ningunha administración municipal,
provincial, autonómica ou estatal.
A resposta da Axencia Tributaria foi que "as cantidades entregadas con
obxecto de ser destinadas ás finalidades anteriores han de considerarse como
incluídas no concepto dos servicios públicos e, na medida en que non estean
orientadas a beneficiar singularmente a determinadas persoas ou entidades
privadas, poderán considerarse de interese social, polo que as devanditas
cantidades darán dereito á reducción na base impoñible".
Pola nosa parte temos que aclarar que os gastos en profesionais do dereito e
contables, tamén obxecto da mesma consulta, poden ser tamén descontados da
base impoñible, pero non no apartado de "obras de interese social",
senón no de gastos xerais de xestión, pois son gastos xerados pola xestión
administrativa ou a defensa xurídica do monte veciñal.
Creada a Mancomunidade de Montes de Carnota
Trala xuntanza mantida, a invitación da Concellería de Medio Ambiente do
Concello de Carnota, pola ORGACCMM con comunidades de montes deste concello, o
pasado 4 de novembro constituíuse a Mancomunidade de montes de Carnota.
O obxectivo fundamental desta nova mancomunidade de montes creada é "a
defensa e mellora do monte veciñal en man común nos seus aspectos social, ecolóxico,
económico, cultural e todos aqueles de interese xeral". Son fins
prioritarios desta nova entidade a información e asesoramento lexislativo, técnico
e xurídico, o intercambio de experiencias que contribúan á mellora da xestión,
así como a loita mancomunada contra os incendios forestais.
Esta nova mancomunidade vén a unirse ás xa formadas e ás que están en
tramite de constitución, nun proceso asociativo que comezou hai uns anos e que
cada vez é máis evidente en toda Galicia. As xuntas rectoras das comunidades
de montes son cada vez máis conscientes de que non é eficaz afrontar os múltiples
problemas do monte veciñal en solitario e de que é imprescindible organizarse
e asociarse para traballar mellor na defensa e administración das propiedades
veciñais.
Detectadas deficiencias graves en repoboacións de coníferas
Debido a demanda de plantas para repoboacións forestais ó abeiro das
subvencións da Unión Europea, os viveiros acometeron un incremento da súa
producción en envase, chegando -debido a competencia nalgúns casos- a non
darlle saída ás plantas dunha savia e acumulándose nos viveiros para a súa
venta ó ano seguinte.
Numerosos traballos de forestación utilizaron (sobre todo en coníferas),
plantas con cepellón que, unha vez superada a etapa de asentamento (2-4 anos)
comeza a presentar sinais de debilitamento no seu porte e asemade inclinacións
por efecto do vento.
Realizadas inspeccións en varios dos rodais cos síntomas sinalados,
atopamos con que o sistema radical non se desenvolveu con normalidade, formando
retorcementos en espiral, escaseza de raíces e muñóns por estrangulamento da
raíz principal. Temos comprobado en varias parcelas como cun simple movemento
de abaneo dunha árbore de 5 anos, esta cede pola súa raíz e arrincase con
toda facilidade. Do mesmo xeito moitas plantas de máis de tres anos adquiren
tons amarelados, polo que, revisadas as raíces, compróbase que teñen o
problema antes indicado. [fotografía]
Hai que dicir que a Consellería de Medio Ambiente ten coñecemento deste
problema. Nembargantes, e malia a que afecta xa a varios centos de hectáreas,
non se informou oficialmente das causas que puideran derivarse da evolución dos
terreos forestados.
Fontes procedentes do mundo da investigación científica indican que os
efectos descritos están relacionados co tempo de envasado do cepellón, viciándose
a raíz en sentido de rosca. Tamén se apunta a que o sistema de apertura de
furados a partir do paso do rexón arrastrado por tractor ou maquinaria pesada,
nunha soa dirección e non cruzado (dificultades do terreo, encarecemento do
traballo, etc.), podería influír no desenvolvemento da raíz. En todo caso a
Administración, fiel á súa traxectoria de reaccionar tarde e mal ós
problemas forestais, polo de agora non actuou para tentar de paliar as
consecuencias desta deficiencia nin avaliou as perdas que xa está producindo,
malia a ser o causante da situación descrita, pois é o xestor das axudas
europeas e o ente que certifica a corrección das plantacións.
A Organización Galega de Comunidades de Montes ofrece o seu asesoramento a
todas as comunidades de montes que teñan este problema nas súas plantacións.
IV Xornada Monográfica sobre o Monte Veciñal
A ORGACCMM celebrará o próximo día 17 de marzo a súa segunda Asemblea
Xeral no Coliseo Noela de Noia coa orde do día habitual dunha asemblea
ordinaria, agás un punto sobre a modificación dos estatutos.
Pola tarde celebrarase a IV Xornada monográfica sobre o monte veciñal,
nesta ocasión baixo o título "O gando bravo no monte veciñal: situación
e alternativas" coa participación de Tomás Fernández Couto, Director
Xeral de Montes da Consellería de Medio Ambiente, Francisco Mosquera Chivite,
veterinario oficial da Paradanta, Eloy Villada Legazpi, profesor da Escola
Superior Politécnica de Lugo e Xosé Lois Vilar Rodríguez, presidente da
Mancomunidade de Montes "Serra da Barbanza".
78 aniversario dos Mártires de Sobredo
A Confederación Galega de Asociacions Veciñais "Rosalía de
Castro" e a Organización Galega de Comunidades de Montes celebraron o
pasado 26 de novembro na Carballeira da San Xosé, en Sobredo (Guillarei, no
concello de Tui ) o 78 cabodano dos Mártires de Sobredo, homenaxe á loita que
a primeiros de século levaron adiante as Sociedades Agrarias pola redención
dos foros, que era un sistema de rendas ó que estaban sometidas as terras agrícolas
de Galicia; nesta loita morreron tres persoas en Sobredo.
Na súa intervención no citado acto, o enxeñeiro de montes e artífice do
plano de ordenación do Parque do Xurés, Xose Benito Reza, manifestou a
necesidade de que a Administración acometa unha planificación axeitada do
monte, establecendo un ordenamento dos usos de cada monte.Tamén subliñou que
todos os galegos temos unha débeda coa terra, porque ela foi sempre algo que
nos marcou como pobo. O Presidente da Confederación Galega de Asociacións Veciñais
"Rosalía de Castro", Guillermo Fontán, sinalou que o exemplo dos Mártires
de Sobredo debe ser un motivo para fortalecernos na idea de que os problemas
colectivos soamente se poderán resolver desde posicións solidarias e
colectivos organizados. O Presidente da Organización Galega de Comunidades de
Montes, Xosé Alfredo Pereira, relacionou a loita que as Sociedades Agrarias
levaron daquela pola redención dos foros coa loita que están levando agora as
comunidades de montes contra o Imposto sobre Sociedades, nova carga que pretende
que os veciños abandonen os seus montes para seren xestionados por persoas
alleas. Considerou que, a fin de contas, as dúas loitas significan o esforzo
pola defensa da terra e pola dignidade humana.
O acto do 78 Aniversario en Homenaxe ós Mártires de Sobredo rematou coa
entrega do primeiro premio a persoas ou institucións que salienten por manter
viva a memoria histórica", recoñecemento que se pretende sexa anual.
Neste ano recaeu na persoa de Manuel Estevez Valcarce, veciño de Parderrubias,
persoa que gardou o pendón da Sociedade de Obreiros Agrícolas de Parderrubias,
entidade significada na loita pola redención dos foros a primeiros de século.
Reunión coa Asociación Forestal sobre os Parques Eólicos
A solicitude da Asociación Forestal de Galicia (AFoGa) varios membros da
Xunta Rectora da ORGACCMM asistiron a unha xuntanza o pasado mes de maio con
Fernando Molina e Francisco Dans, presidente e secretario respectivamente da
devandita asociación. A pretensión de AFOGA era coñecer a postura da nosa
Organización e tratar de chegar a algún tipo de posicionamento común no tema
da enerxía eólica, no que as comunidades de montes deberían ter moito que
dicir.
Fóra dalgunha formulación moi xeral -como o feito de que o desenvolvemento
dos parques eólicos é de gran envergadura e incidencia nas comunidades e se
planificou e impuxo sen consulta ningunha con elas- poucas foron as
coincidencias finais. AFoGa sostén que o Plano Eólico está xa en marcha e non
pode ser modificado, polo que considera que cómpre tentar de aproveitar as súas
vantaxes económicas para que os beneficios sexan os maiores nas actuais
circunstancias. Propón que, a través de accións conxuntas ante a Administración
e as empresas promotoras, debe tentarse presionar para que non só estas foran
beneficiadas, senón que no reparto puideran entrar as comunidades de montes e
outras asociacións. A postura da Organización Galega é ben diferente: se o
Decreto do ano 95 reduce o papel das comunidades a simples inquilinos molestos
dos parques eólicos, o que hai que reclamar é a súa modificación para que,
como propietarios dos terreos, teñamos poder de decisión e poidamos realmente
beneficiarnos dos aspectos positivos dun desenvolvemento racional da enerxía
xerada polo vento. Para a nosa Organización o cerne da cuestión é eliminar a
prevalencia da utilidade pública dos parques eólicos sobre a utilidade pública
do monte, porque isto implica debilidade na expropiación e anula toda marxe de
manobra das comunidades. Aquí AFoGa, que non quixo saber nada deste asunto,
demostrou moi ben os intereses que de verdade defende, e caeu na contradicción
de querer negociar o reparto do botín cando as comunidades, coa lexislación
actual, están atadas de pés e mans e sen defensa diante das empresas eólicas.
Polo tanto, a postura de AFoGa non nos convenceu na ORGACCMM, pois só queren
deixar as cousas tal como están, e aceptan a situación marxinada das
comunidades de montes, apostando unicamente por pelexar polas migallas do pastel
sen enfrontarse á Xunta nin ás empresas eólicas; sospeitamos que o seu
interese non é defender os dereitos das comunidades, senón obter beneficios
subíndose ó carro do Plano eólico, sen cuestionalo para nada. Tampouco están
dispostos a solicitar reformas noutros aspectos polémicos, como a instalación
de parques eólicos en zonas protexidas (Rede Natura e outras).
A ORGACCMM considera que é preciso realizar importantes modificacións para
que o Plano Eólico sexa asumido polas comunidades, e por suposto nunca
aceptaremos amaños que nos desvíen do obxectivo de defensa do monte comunal
como propiedade de tipo xermánico, onde os veciños e veciñas deben ser os
protagonistas da toma de decisións sobre as súas propiedades.
Primeira Romaría Galega de Comunidades de Montes
O pasado 20 de Agosto e no monte Galiñeiro, pertencente á Comunidade de
Montes de Vincios (Val Miñor) celebrouse a 1ª Romaría Galega de Comunidades
de Montes coa asistencia de gran número de veciños pertencentes a comunidades
de montes de toda Galicia [fotografía].
Durante a celebración da festa fíxose a entrega de dous premios: O 1º Premio
ó Labor en Defensa do Monte Veciñal foi entregado ós fundadores da
Mancomunidade de Montes do Val Miñor e o 1° Premio ó Labor de Divulgación
dos Valores do Monte Veciñal entre os nenos/as en idade escolar recaeu nos
axentes forestais adscritos á comarca de Tomiño (Pontevedra).Tamén a
Comunidade de Montes de Vincios recibiu unha placa conmemorativa do acto, que
foi colocada no mesmo monte Galiñeiro. Completaron a festa varias actuacións
musicais, folclóricas e xogos populares.
A Romaría Galega de Comunidades de Montes foi instaurada pola Asemblea Xeral
celebrada en Lugo o pasado mes de marzo, como unha xuntanza lúdica das
comunidades de toda Galicia para disfrutar do monte e como festa da convivencia
dos comuneiros para reivindicar a importancia dos terreos comunais. Nesta
primeira edición da Romaría, que contou coa axuda financeira de Caixanova,
participaron grupos de veciños chegados de diversas comarcas de Galicia, que
encheron de alegría e bo ambiente as caeiras do monte Galiñeiro nun clima de
irmandade e animación. Tras esta celebración, podemos agardar que a Romaría
teña en anos vindeiros novas edicións da festa.
Forestación de terras agrarias
A Organización Galega de Comunidades de Montes sempre mantivo unha postura
crítica ante o Programa Europeo de Forestación de Terras Agrarias (PEFTA) por
entender que esta política non é correcta sen a realización previa dunha
ordenación do territorio, especialmente o ordenamento dos montes que establezan
os criterios de forestación de terras agrarias e que defina claramente os
terreos susceptibles de ser obxecto de aproveitamento forestal, máxime cando o
asentamento da poboación rural que deteña o éxodo ás cidades debe ser un
obxectivo primordial da política social e económica da Xunta de Galicia. Se o
monte veciñal debe seguir cumprindo a triple función (económica, social e
ecolóxica) que tradicionalmente desenvolveu, non pode ser tratado unicamente
como espacio de posibilidades forestais.[fotografía]
Desde esta argumentación, a ORGACCMM considera lamentable e inexplicable que
a Consellería de Medio Ambiente soamente tramite a liña de axudas do PEFTA,
negándose a xestionar outras bolsas de axudas que a Unión Europea concede e
que poden ser de aplicación no monte veciñal. Estamos a falar por exemplo de
subvencións para silvicultura (traballos de poda, limpeza e clareo), ou axudas
para a potenciación da función social do monte en terreos que o Plano Forestal
de Galicia cataloga de montes urbanos e periurbanos; ou a negativa da Xunta a
introducir na Axenda 2000 liñas de axudas e subvencións para a potenciación
dos productos do monte como productos de calidade (mel, carne, cogomelos...),
para o aproveitamento racional da biomasa forestal, para a eliminación e
recuperación de canteiras, etc. Estamos deixando de aproveitar unha chea de
subvencións moi interesantes simplemente porque a Xunta de Galicia non sabe ou
non quere tramitalas.
E por se tivera poucos errores este xeito de xestionar as axudas do PEFTA
(que malia a todo ten aspectos positivos), a normativa da Consellería de Medio
Ambiente pon unha chea de atrancos para que as axudas non poidan ser
aproveitadas polo monte veciñal en man común: esixe un mínimo de 10 has. en
coto redondo, polo que moitas comunidades de montes non van poder acollerse a
elas por carecer desa superficie despoboada; complica en exceso a presentación
dos proxectos, polo que pon ás comunidades de montes nas mans das empresas
forestais; e na orde de preferencia para ser obxecto de subvención, o monte
veciñal está colocado en terceiro lugar, mesmo por debaixo do monte de
particulares. En fin, o apoio ó monte veciñal que predica a Dirección Xeral
de Montes está demostrado.
Recuperación do monte de Santa Baia (Rodeiro)
Os veciños/as da parroquia de Santa Baia, no concello de Rodeiro, logo das
facilidades que deu o seu alcalde para instalar no monte veciñal da parroquia o
observatorio astronómico "Ramón María Aller" (no que anda moi
interesado o Sr. Cuíña), pediron asesoramento á Organización Galega de
Comunidades de Montes.
Tras estudiar a situación, descubriuse que o monte veciñal de Santa Baia
estaba sen clasificar, inda que os veciños/as facían uso del sen problema. No
ano 1982 unha xestora formada na parroquia solicitara ó Xurado Provincial a
clasificación do monte. Pero o proceso non continuou e o trámite quedou
paralizado. É de lamentar que os veciños deixaran esmorecer o asunto
(seguramente por descoñecemento do proceso), pero tamén hai que criticar a
actuación da Consellería de Agricultura, Gandería e Montes, pola súa desidia
e polo incumprimento da Lei de Montes Veciñais ó non velar pola defensa do
monte dos veciños.
Tralo asesoramento da nosa Organización, os veciños/as de Santa Baia
continuaron o proceso para acadar a clasificación dos monte veciñais da
parroquia. Os veciños deixaron claro que non se opoñen á instalación do
observatorio astronómico (posiblemente acordarán a cesión na próxima
Asemblea Xeral), pero queren que primeiro se lles recoñeza a súa propiedade. A
Lei tamén o manda.
Propostas para o orzamento do 2001
A Organización Galega de Comunidades de Montes entregou nas consellerías de
Medio Ambiente, Economía e Facenda ,ó Director Xeral de Montes e ós grupos
políticos do Parlamento Galego, unha serie de propostas para que se inclúan
nas partidas dedicadas á Consellería de Medio Ambiente nos orzamentos para o
ano 2001 da Comunidade Autónoma Galega. Estas propostas, todas elas referidas
ó monte veciñal en mau común, son as seguintes:
-Subvencións para a redacción de planos de ordenación do monte e planos técnicos
de aproveitamento, eliminando a traba da esixencia mínima de 100 Has.
-Resolución dos problemas dos deslindes dos montes veciñais en man común e
actuación decidida no caso das usurpacions por particulares.
-Planos urxentes de recuperación e replantación dos montes queimados no ano
2000 para evitar a erosión do chan.
-Funcionamento regular e racional dos Xurados Provinciais de Clasificación
de montes veciñais en man común .
- Alternativas reais e viables ás terras abandonadas preto de montes veciñais,
que son focos de incendios forestais.
- Tramitación de subvencións europeas para traballos de silvicultura (roza,
poda, clareo..) e para a potenciación da función social do monte nas terras
comunais urbanas e periurbanas.
-Tramitación de subvencións europeas para a potenciación dos productos do
monte ( mel, carne, plantas aromáticas, cogomelos...) como productos de
calidade.
-Subvencións europeas para o aproveitamento racional da biomasa forestal.
-Promover a obtención das axudas europeas para a eliminación e recuperación
das canteiras dos montes.
-Axudas para a formación de membros das xuntas rectoras das comunidades de
montes (en convocatoria pública, para evitar que se concedan ocultamente a
asociacións amigas e clientelares, como ocorreu nos anos 98 e 99).
-Campañas de divulgación do uso e aproveitamento social do monte veciñal
en man común destinadas a escolares.
Manda truco
O Delegado de Medio Ambiente en Pontevedra é un golfista
O Alcalde de Baiona colleu a teima de montar un campo de golf no seu
concello. Parte destas instalacións estarían ocupando terreos veciñais dunha
comunidade de montes do Val Miñor, pero o alcalde, sen falar aínda coa
comunidade de montes (quizais considera que é un tramite sen importancia, ou
quizais non pensa facelo), está a desenvolver unha forte campaña de promoción
do campo de golf, vendendo o producto antes de aseguralo. Deste xeito os veciños
da comunidade afectada están abraiados, vendo como o alcalde "vende"
o seu monte comunal sen eles saberen nada.
Unha das adhesións que logrou foi a do Delegado de Medio Ambiente de
Pontevedra, José Luís Díaz, que xa se desprazou varias veces a Baiona e
manifestou reiteradamente nos medios de comunicación as excelencias dos campos
de golf.
As comunidades de montes do Val Miñor non entran a valorar este entusiasmo
polo golf (unha afección do Sr. Delegado), pero botan de menos que non amose o
mesmo entusiasmo cando se trata do seu propio traballo en relación co monte
veciñal. As comunidades están fartas de que o representante de Medio Ambiente
en Pontevedra non dea resposta ós importantes problemas do monte: incendios,
deslindes, gando solto, Xurado Provincial deficiente, etc. Para estas cuestións
o Sr. Delegado di que ten artrite, pero corre lixeiro cando lle falan de xogar
ó golf.
A vista do Subdirector Xeral de Montes [viñeta]
Don Plácido Baamonde, Subdirector Xeral de Montes e afeccionado a manipulacións
varias nas súas horas libres (inda que ben pagadas), acaba de remitir unha
carta á comunidade de montes de Belesar (Pontevedra) denegándolle a súa
inscrición na Organización Galega de Comunidade de Montes alegando que o
acordo da Asemblea da Comunidade na ORGACCMM tiña a cabeceira da propia
Organización.
É de agradecer as ansias do Sr. Baamonde por vixiar escrupulosamente a
legalidade de todo o relacionado coa nosa Organización. Pero a teima deste señor
(non debemos esquecer que é un cargo público) en entorpecer na medida das súas
posibilidades o funcionamento da ORGACCMM xa empeza a caer no ridículo. Sobre
todo porque cada vez é mais evidente que emprega distintas varas de medir,
especialmente coa asociación fantasma "Man Común", a quen o Sr.
Subdirector Xeral de Montes mima con agarimo entenrecedor.
Recomendamos finalmente a don Plácido Baamonde que se mire no espello e pete
na boca, consello que damos a todos os cargos públicos que reclaman dos demais
o cumprimento escrupuloso da lei, cando eles mesmos deixan moito que desexar
como administradores.
Os argumentos do Concello de Bueu [viñeta]
Os veciños/as de Ermelo (Bueu), no Morrazo, teñen en curso un expediente
para clasificar como veciñais en man común varios montes da parroquia.
Actualmente está en fase de alegacións, o que permite apreciar as trabas que
algúns concellos seguen a poñer para tratar impedir que os montes veciñais
sexan devoltos ós seus lexítimos propietarios.
O caso é que o Alcalde de Bueu, pertencente ó Partido Popular, co
asesoramento do seu secretario, presentou dúas alegacións contrarias á
clasificación dos terreos veciñais:
a.
Que estes montes non se poden devolver ós veciños/as de Ermelo porque
están incluídos no Rexistro de Bens Municipais, e xa que logo, son propiedade
do concello.
Estas dúas alegacións son auténticos disparates sen sentido. Como non
consta que foran redactadas nun momento de brincadeira nin en circunstancias
pouco idóneas, debemos pensar que son un intento de seguir usurpando os terreos
veciñais polo concello e o resultado dun fondo descoñecemento da Lei de Montes
Veciñais e do seu Regulamento, o que é mostra da pouca preparación que teñen
algunhas persoas para encabezar a xestión dun municipio. Deste xeito se explica
que non saiban que:
a.
O feito de que un monte estea incluído en calquera rexistro público non
impide a súa clasificación como veciñal (art. 27 do Regulamento).
En catro palabras
A Organización Galega na TV [viñeta]
No programa "Campero" da vía dixital de Antena 3, dedicado a temas
relacionados coa natureza e a economía agraria, o pasado mes de xuño, foi
invitada a participar a ORGACCMM. O presidente e o coordinador xeral da
Organización explicaron as características singulares do monte veciñal en man
común e deron un repaso á problemática xeral que lle afecta: fiscalidade,
incendios forestais, o abandono pola Xunta de Galicia...). Salientaron as
grandes potencialidades (económicas, sociais e ecolóxicas) que ten o monte
veciñal para rehabilitar a vida rural galega e a necesidade de realizar planos
de ordenamento dos montes e de todo o territorio para realizar un
desenvolvemento social integrado e harmónico.
Mentres tanto, o monte veciñal está totalmente ausente da TVG, a televisión
que pagamos todos os galegos.
Acordo cos cazadores
A Comunidade de montes veciñais en man común de Meira (Moaña) chegou a un
acordo coa Asociación de Cazadores do Concello de Moaña para a cesión dos
dereitos cinexéticos no seu monte. Este acordo terá unha vixencia de 5 anos e
nel especifícase que as actividades cinexéticas non poden interferir nos
proxectos que a Comunidade queira desenvolver no seu monte. En caso de
incompatibilidade entre dereitos cinexéticos e proxectos da Comunidade, estes
últimos teñen preferencia.
Teléfono para cortas de madeira
Alberto Irisarri, presidente da Federación Galega de Serradores e
Rematantes, infórmanos que esta entidade pon a disposición das comunidades de
montes que teñan previsto cortar madeira, o teléfono 986.43.60.87 para dar
información sobre a madeira á venda. Desde este teléfono a Federación
informará ás empresas asociadas sobre as comunidades interesadas en vender
madeira.
Vacas tolas a terras agrarias
Con independencia das responsabilidades que haxa que pedir a cada unha das
partes implicadas, a actual crise das "vacas tolas" é unha mostra das
consecuencias de priorizar o beneficio a curto prazo e das ansias por poñer a
rendibilidade económica por enriba do sentido común e da orde natural.
Galicia, cos seus milleiros de hectáreas de pasteiros, lameiros, folgadas,
prados e monte baixo, está en inmellorables condicións de ofrecer miles de
toneladas de carne alimentada con productos vexetais (isto é, gandería ecolóxica),
para o cal son aproveitables boa parte das prácticas agrogandeiras
tradicionais, debidamente revisadas. Alimentar a gandería galega cunha parte da
biomasa (herbas, arbustos, toxos, etc) significaria que os productos cárnicos
se poderían comercializar a mellor prezo (aí temos a experiencia da tenreira
galega) e a atención a limpeza dunha parte da superficie galega tería dúas
importantes consecuencias: sería un elemento determinante na loita contra o
lume e un importante factor favorecedor do desenvolvemento rural para deter a
regresión da poboación nas comarcas interiores de Galicia.
Pero está claro que, ata o de agora, apostouse polo modelo de gando
estabulado e alimentado con pensos de alto contido proteico. Hai que ser
competitivos e o mercado manda. E desde a Xunta non se favorece ningunha
alternativa. Mentres, os prados énchense de xestas e toxos e a Consellería de
Medio Ambiente xa comenzou a xestionar subvencións da Unión Europea para
forestar miles de hectáreas de terras agrarias. ¿Non hai xeito de solucionar
esta contradición?
Durante anos, as comunidades de montes estivemos reclamando a regulación do
gando bravo nos montes, pois causaba ás veces moito dano a ademais era gando
sen sanear, cando as autoridades galegas dicían que xa todo o gando galego
estaba saneado. Durante anos, reclamamos da Consellería de Medio Ambiente a
elaboración dunha normativa que ordenara o pasto ceibo nos montes,
especialmente despois de terse producido enfrontamentos entre comuneiros e donos
deste gando. Pero a Consellería non fixo nada.
Hoxe que a crise das vacas tolas convertíu a este gando en posible
transmisor do mal e ante as protestas dos gandeiros, a Consellería parece que
agora empeza a moverse. Polo visto esa política de esperar a que se declare o
lume a despois ir a apagalo cando xa está feito o mal non a aplica soamente ós
incendios forestais. A ver se non é tarde.
Publicacións de interese
Título: "Candeán:
Memórias dunha parróquia" [ilustración]
Autor: Xerardo
Dasairas
Edita: Comunidade de Montes de Candeán, Vigo 2000
A Comunidade de montes de Candeán, situada no Val do Fragoso no concello de
Vigo, xestiona pouco máis de 92 Has. de monte en man común e está integrada
por 200 veciños comuneiros e comuneiras. Por mor de ser unha parroquia moi
poboada e achegada a unha gran cidade como é Vigo, o monte ten un marcado uso
social e recreativo como o demostra a existencia do Parque Forestal do Vixiador,
con preto de 25 Has. de plantacións de especies autóctonas e caducifolias. A
maior parte dos cativos ingresos da Comunidade proveñen de cortas de piñeiros
e son reinvestidos na mellora do monte -moi abandonado cando o xestionaba a
Administración-, na loita contra a acacia e en investimentos e axudas sociais
(asociación veciñal, colexio público, etc).
Este libro é unha mostra das posibilidades, incluso no terreo cultural, que
teñen as comunidades de montes. Xerardo Dasairas, investigador e mestre do
Colexio Público de Candeán, fai un percorrido pola historia, tradicións,
toponimia, arqueoloxía, arquitectura tradicional, xogos populares e outros
aspectos da parroquia. Destaca tamén a importante recompilación de fotografías,
algunhas delas aportadas polos veciños/as que -xunto cos planos, debuxos e
esquemas- completan o libro.
Esta publicación ten un claro interese pola súa oportunidade en recoller a
realidade dunha parroquia que sufriu nos últimos 20 anos fondas transformacións,
pasando dun carácter marcadamente rural a outro residencial e urbano. É unha
ollada ás raíces como axuda á recuperación da propia conciencia a partir do
coñecemento do pasado recente, e por iso debe servir de exemplo para outras
comunidades do país.
A tiraxe foi de 1.000 exemplares, que se están a repartir de balde. Os
interesados poden solicitalo á Comunidade de Montes de Candeán, Rúa Devesa
25, Vigo (CP 36317). A edición de libros desta temática por unha comunidade de
montes é novidosa e unha interesante mostra de compromiso coa veciñanza.
Título: "Reboreda:
os camiños da identidade" [ilustración]
Autor: Gonzalo
Navaza
Edita: Sociedade Labrego Cultural de Reboreda, Redondela 2000
Gonzalo Navaza, profesor da Universidade de Vigo, dirixe un grupo de traballo
coordinado por Andrés Couñago e composto tamén por Xosé González Martínez
e Xosé Couñago Rivera. Trátase dun traballo de recuperación e divulgación
da microtoponimia de Reboreda, parroquia do Concello de Redondela. A publicación,
editada pola Sociedade Labrego Cultural de Reboreda e subvencionada pola
Consellería de Cultura, conta con fotografías de Vitor Vaqueiro.
Os topónimos son unha riqueza cultural do noso país que se está a perder
de xeito irremediable. Miles de nomes de lugares, camiños, montes, aldeas,
fontes, veigas e outros, van caendo no esquecemento. Pero esforzos coma este
evitan que a perda sexa total. Neste caso non soamente se recuperan, explican e
divulgan os nomes, senón que tamén se restauran e rotulan os lugares, camiños
e fontes.