SEGUNDO RELATORIO

A ACTITUDE A TOMAR POLOS VECIÑOS/AS COMUNEIROS PARA SITUAR O MONTE VECIÑAL EN MAN COMÚN NA SOCIEDADE GALEGA.

.- ¿ O concepto de propiedade veciñal e o concepto de veciño/a comunero.

Se entende por propiedade veciñal,todo aquelo que por dereito de uso historico facian os veciños/as de un lugar ou o que hoxe se denomina parroquia, de forma conxunta e equitativamente, entre eles das riquezas naturaies e dos terreos onde residian.

E se entende como veciño/a comunero, a persoa que representando a unha familia ou clan se asociava os outros representantes para acadar os acordos de uso e disfrute das riquezas e terreos onde se encontraban vivindo.

Unha vez coñecido a definición expoño a idea que hoxe en dia se denota entre os veciños/as dos distintos lugares e parroquias do entorno de Vilagarcia de Arousa.

A propiedade veciñal en man común ten arraigo na poboación de distinta maneira según as circunstancias de cada parroquia ou lugar, con maís firmeza ou descoñecemento.

En certos lugares as persoas maiores son as maís coñecedoras da propiedade comunal e a sua forma de entender a convivencia entre veciños, din como se repartian as tarefas de traballo común e o reparto das distintas riquezas que a terra lles daba, reparaban camiños, coidaban os animaís,cortaban a leña e o esquilme ou a madeira necesaria para arranxar as casas, labraban as leiras, etc. Conxuntamente, en colaboración mutua.

Os maís xovenes o concepto de propiedade veciñal xa esta menos arraigado, xa se impon maís a propiedade privada, si queren ou admiten o concepto comunal pero demarcandoo solo a certos aspectos da vida. O traballo en forma colectiva e o reparto de bens comúns perdeu o que os abuelos ou en moitos casos país tiñan da forma de vida dentro da aldea, a influencia de culturas alleas a nosa e de formas de vida moi distintas, incluso en bastantes casos contrarios, a facer tarefas colectivas e o reparto de reponsavilidades para acadar un resultado proveitoso pros comureos dispersouse asta o punto de que se trasformou en unha loita para acadar os bens comunaís en bens particulares, con resultados nefastos en alguns lugares onde o comunal hoxe en dia desapareceu para ser de uns poucos.

A miña opinión para renovar deforma practica e acadar na sociedade actual a forma de convivencia e defensa dos intereses comunaís veciñaís, e facer campañas de información e formación dos Comuneros/as, pero de forma realista e actualizada as novas circunstancias integrando no contesto e nas formas de actuación a claridade que debe rexir dentro das Directivas para cos Comuneros/as, a firmeza que se ten que ter ante as autoridades ou Organismos tanto oficias como sociais do entorno Comunal, reafirmar e asentar de forma definitiva as leis e normas polas que nos temos que rexir, tanto nos como os nosos contrarios, onde non poidan facer o que lles pete acada cual no momento de obter o cargo ben como directivo, ou calquer outro que de algunha forma poida disgregar,destruir ou deteriorar o que foi e sera, bens veciñaís comunais ou man común. En esto a OGCMVM fixo moito pero ainda queda moito por facer, fomentando e realizando ben directamente,ben en colaboración con outras entidades o que se expuso en outras asambleas xeraís e eu reitero encarecidamente aquí, e necesario, pero Xa as campañas de información e formación do que significa o ser Comunero/a e o ben social que representa po colectivo Veciñal sexa ou non da Comunidade onde reside.

--. Nexo de unión entre desenvolvemento do monte veciñal e o interese da Comunidade veciñal do entorno.

As condicións actuaís dos bens comunaís, sexan montes ou calquer outro, o desenvolvemento rentual pros veciños/as comuneros e con diferencia distinto os que se coñece de antiguo, salvo escepcións, por varios motivos, alguns básicos na actualidade; antiguamente o monte comunal servia para ter leña,esquilme, madeira,pasto e zonas de cultivo, que sempre solia facerse en armoniosa colaboración comunal. Na mayoría das comunidades de hoxe, o exposto anteriormente foi desplazado en algunhas das vertientes por deixar os Comuneros/as de cocinar con leña, ou facelas casas con madeira, ou non ter animaís que estrumar ou leiras que estercar, por dedicarse a outros traballos distintos os agrícola-gandeiro. Po eso a rentualidade directa os comuneros/as deixou de ser de interes para eles/as, foi sendo abandonado tanto po los lexitimos propietarios como po los seus descendientes comuneros/as en algunhas zonas mantubose a idea da comunidade pero non a eficacia nin a efectividade de tal entidade. Trataron de que se rentuaran coa madeira pero de forma case anarquica o que a propia natureza facia por se mesma, cando certo colectivo veciñal nacesitava uns cartos para algo incluso facer festas, pidenlle os cartos as Comunidades de montes alegando o que non demostraba ser no tratamento que se lle daba o monte, autenticos comuneros. Esa rentavilidade e minima por la falta de planificación dos propios bens comunaís, a falta en moitos casos de preparación e de interes de formación dos comuneros e as suas Directivas, baseandose como disculpa en falta de tempo, ou non poder atendela como e necesario, vese que o que falta e motivo economico directo, salvo excepcións, na mayoría os propios Directivos corren cos gastos, principalmente de viaxes. E por outro lado Os directivos que fan algo, os discordiantes de sempre amarganlle a esistencia facendo comentarios denigratorios contra eles, en alguns casos, fomentan po lo lugar ou parroquia a idea,de que se queren quedar co monte,ou cos cartos que poida ter a comunidade, e posible que en alguns casos esto suceda, pero para eso estan as asambleas xeraís, para poñer a cada quen no seu lugar, asistir as asambleas e unha obligación como comunero/a, e no caso que non funcione de forma adecuada todo asociado/a, pode, de forma democratica, forzar a cambiar unha directiva e clarexar as cousas, incluso no Xusgado de ser grave o problema.

A falta de emprego que se ben padecendo dende fai tempo pricipalmente entre xovenes e persoas mayores de 45 anos, podria servir de nexo rentable para os comuneros/as, dentro da capacidade que cada Comunidade teña para elo, fomentar o cooperativismo comunal atraves de facer empresas de mantemento dos montes ou, granxas de animaís, vacun,cabalar,lanar, colmeas, etc. Onde con acordos concretos e especificos rentuar o comunal entre os propios comuneros/as. Esto se fai mas facil coas axudas que a Xunta da pa fomentar o emprego, tamen esta favorecido po lo desenrrolo e demanda de productos ecoloxicos con garantias, que fan que se paguen mellor no mercado. Para esto o da información-formación dos socios e directivos comuneros/as e primordial.

--. Os dous modelos de Comunidades Costeiras e interior.

Por ter condicions distintas de vida, na costa e no interior, a variación das comunidades da cada unha das zonas varia na sua característica de explotación ou rentabilidade algo. Na costa o monte comunal tense como o complemento pras necesidades de vida case como antiguamente, esquilme, leña ou madeira, pastoreo en algunhas,vacuno ou cabalar libre, e pouco maís, po los motivos expostos en outro apartado estas necesidades foron deixando de ser tales co abandono tanto das leiras como dos animaís, e cociñas ou lareiras de uso cotian en outros tempos, so queda o que e forestal propiamente dito ou pastoreo, antes mencionado. Esto fai ver a necesidade de cambiar a mentalidade dos Comuneros/as e as Directivas para que se faga rentable en outros aspectos ou posibilidade que xa levan a cavo en algunhas, buscar alternativas o monte e a diversidade de explotación. A asociación en mancomunidades e de suma importancia podendose facer conxuntamente a diversidade en distintos productos e fecelos rendibles para a sua comercialización mancomunadamente e a posibilidade de que se podia, visto as características de cada terreo concreto, ter parcelas do monte a un cultivo determinado que sendo de forma independiente non e rentable pero si o ser entre distintas parcelas de distintas comunidades.

As do interior, algo maís descoñecidas para min, pero que debido as propias necesidades de vida dos veciños que se vasea na agricultura ou ganderia, con pequenas variantes a condición e comportamento dos veciños/as Comuneros e moito maís achegada a defensa do monte ou ben comunal, e o seu desenvolvemento rentual con maís amplitude, apicultura,ganderia,madeira,canteiras, e incluso mineria, posto que da terra sacan o seu sustento e moven a sua economia, basica esencial, tendo do monte comunal a idea de ser e formar parte de eles mesmos non tan solo da sua forma de vida.

--. Xeneración ou non xeneración de rendas os comuneros/as.

O repartir “dividendos” entre os veciños/as comuneros ten, o meu parecer, que considerarse duas posibilidades:

1ª.- Que verdadeiramente a rendabilidade do monte sexa nunha proporción medio/alta, para cada socio, despois de pagar os impostos correspondientes o IRPF,tendo enconta os demaís ingresos que poida ter cada comunero/a por calquer outro concepto.

2ª.- Que se faga un fondo común para realizar melloras que de acordo sexan necesarias para todos ou cada un dos comuneros/as, na propia parroquia ou lugar, e incluso a aqueles maís necesitados solucionando problemas de vivenda con rendas baixas ou reparandolle as que teñan en malas condicións.

Tamen podria servir para promover postos de traballo, como mencionei en outro apartado, granxas de animaís, terreos de cultivos comunitarios de forma rendibles e incluso industrias de transformación dos cultivos ou gando do entorno. Esta posibilidade o meu entender, a maís directamente vinculada co que e a filosofia e forma de vida das comunidades veciñaís en man comun, o reparto equitativo da riqueza que os montes e bens veciñaís proporcionan os seus Comuneros/as.

--. Proceso de renovación das Xuntas rectoras e censo de Comuneros/as.

O proceso de renovación e indispensable pras comunidades de montes e bens comúns, en todas as vertientes, poís sin elo son comunidades mortas, e tendentes a desaparecer e perderse unha das formas de vida maís antiga en democracia e reparto de riqueza que se coñece en Galicia.

--. Participación e corresponsabilización dos comuneros/as e participación na asamblea Xeral.

Todo Veciño/a comunero ten dereito e obligación de participar nos debates das asambleas xeraís este dereito ten que telo tan arreigao ou maís que os das eleccións xerais os Concellos ou Parlamentos do pais, pois e o o que maís directamente lle toca na sua vida e bens, pois corresponde o mismo lugar onde vive e se move diariamente, cos seus veciños maís cercanos, canto maís colabore mellor se vivira no lugar, aldea ou parroquia, e maís e mellor defendera os seus bens, sexan ou non comunales.

--. Cursos de formación para comuneros/as e Directivas.

A falta de información actualizada e veraz e o maior problema con que se encontran tanto os Comuneros/as como as Directivas. En moitos casos son os propios compoñentes de ambolos dous colectivos os culpables, os primeiros por creer que as directivas son os que teñen que saber todo e informarlle de todo case de forma persoal. E os segundos por que asi como se ten que enterar cando debe pagar os impostos paque non lle embarguen os bens tamen debe de enterarse de todo o que concerne a comunidade de montes que rixen e informar de forma sinxela pero clara todo o que se faga dentro da comunidade. Para todos o maís imprescindible o maís honesto e o que mellor lles pode sintir satisfeitos e asistir as asambleas e participar de forma correcta e democratica, aportando ideas traballo e colaboración. Os cursillos ou charlas de formación-información sempre fun partidario de facelos, e a todos nos fan falta, para poñernos o día nas cousas que nos coveñen e necesitamos, e xa se pediron en outras Asambleas Xeraís da OGCMVM por distintos membros da misma.

--. Relación comunidades de montes e centros de ensino ou outros colectivos veciñaís da parroquia,concello ou da bisbarra.

En este apartado, indicarei que a relación e relativamente cordial a sensación que se teñen nas directivas e que salvo nos colexiós, que realizan a veces escursións divulgativas ou plantacións de arbores a distintas zonas do entorno cos outros colectivos sendo cordial o trato a sensación e de que so parece que queren os cartos que selles pode dar para as suas necesidades de desenrrolo, sexan festas, teatros ou folclores. A autentica vinculación considero cando todos colectivos se reforzan e armonizan as suas tarefas conxuntamente e armonizando actuacións e comportamentos de complementacion e divulgación dos traballos que cada cual faga colaborando a sua divulgación entre os respectivos colectivos de forma clara e formativa, non deformativa como suele pasar.

--. Participación da mocidade e a muller nas comunidades de montes.

Un dos problemas que temos que plantexar as Comunidades , a sí o demostra a enquisa realizada, e a ausencia de xente xoven nas asambleas e directivas das comunidades, tamen son escasas as mulleres en algunhas, teño que indicar que a que Eu represento si asiste un numero elevado de mulleres, non así de xovenes entre 18 a 35 anos. Aquí considero que independiente de que a xuventude en xeral non ten interese po lo que se refiere o monte ou a cinexetica como vinculación, si ten interes cando se realiza unha demostración de Moto-cross ou carktins enton si que visitan o monte e suben os penedos mellor situados para ver, pero o que e preocuparse po lo monte como tal, coidalo disfrutar do monte como ben da natureza e relax do espirito, xa e fariña de outro costal, onde eles parece ser que non queren participar, salvo en alguns lugares que si van para utilizar algun tipo de fariña ou chocolate que non se come pero lles gusta utilizar.

--. Divulgación nas escolas.

En todo tipo de sociedade human, para que esa sociedade perviva nos seculos, educar a sua infancia e xuventude nos coñecementos e cultura da sua propia sociedade e imprescindible. De ahí a necesidade case ineludible de formar nos centros escolares a idea clara do significado e repercusión socio-economica-medioambiental do monte e bens comunaís para sociedade actual e futura.

--. Despoboamento das aldeas, e repercusión nas comunidades.

Sobre este apartado non teño coñecemento como para realizar opinión suficientemente cabal sobor do problema.

--. Xestión e Administración das Comunidades de montes e bens comúns.

A xestión do monte veciñal en man común ou bens comunaies, o meu entender, sin dubida ten que ser feita po los propios comuneros/as e a sua Directiva nomeada o efecto de forma democratica e renovación periódica de esta. Non son partidario nin que se eternice unha directiva nin que sexa realizada por unha Empresa ou Administración.

No primero caso, porque o estar as mesmas persoas nunha directiva da pé a que se deteriore o deasenrrolo e mellora da comunidade, a parte que pode ser que se mangoneen os interes da comunidade a favor de uns poucos.

E no segundo caso, porque as empresas que xestionan os montes comunaís traballan para sacar rendimento o monte como tal empresa, e ter uns beneficios economicos, benéficios economicos que se lles restan a comunidade e os seus comuneros/as e o resto da veciñanza, de ser estos algo importantes. No caso das Administracións o risco e de que non se cumplan os acordos do convenio suscrito ou se aproveiten do monte comunal e a sua variada riqueza otras persoas distintas os Comuneros/as, e se abandone a explotación racional do monte, como sucede en algunhas entre elas a que eu pertenezco.

--. Divulgación da laboura das comunidades de montes.

Un dos problemas que teñen as comunidades de montes e precisamente o no ser coñecidas de forma real e actualizada, informar do que son ou pode ser unha comunidade pros veciños/as, sexan ou non comuneros. Tanto no eido das riquezas que poden aportar na sua racional e variada explotación economica como medioambientalmente, que xa e sobradamente coñecida pero pouco divulgada o que é en si o monte Comunal como tal.

Todo tipo de actuacións de tipo divulgativo-formativo ou de intercambio de conocementos sobre os montes ou riquezas comunaís son necesarios e beneficiosos para todos, onde se poden como corresponde a entidades actuaís, utilizar todos os medios que se encontren o noso alcance e posibilidade.

--. O papel das Administracións Publicas, para acadar esta nova situación.

Considero que o monte veciñal en man común e os bens comunales, po las características que o distinguen de calquer outro monte ou ben, debe telo en conta calquer tipo de Administración Publica, sexa local Provincial,Autonomica, estatal ou de maior envergadura.

1º.- Por aportar unha forma de vida e riqueza democratica e equitativa entre un colectivo veciñal moi amplio e variado no contexto social galego.

2º.- A extensión en Has. Do Monte comunal en man común e moi importante no contexto medioambiental para combatir a alta contaminación que proporcionan os paises en vias de desenrrolo industrial como e Galicia.

3º-. A gran aportación socio-economica que o Monte veciñal en man común move no seu entorno, e que se pode ampliar, si se sabe coordinar a sua explotación racional, xa ten, o dia de hoxe unha importancia significativa no contesto galego.