O gonipterus e os monocultivos de eucaliptos en Galicia

Están aparecendo ultimamente nos diferentes medios de comunicación de Galicia diversas novas sobre a praga dun insecto, do xénero gonipterus, que ataca o eucalipto devorando as súas follas e producindo a morte da árbore. Ata o de agora as solucións propostas polos técnicos que están avaliando e estudiando esta situación (á que se chega despois de tantos anos de desastrosa e suicida política forestal en Galicia, primando a productividade inmediata con monocultivos de especies de crecemento rápido en detrimento de formacións boscosas de especies varias de frondosas autóctonas) son dúas: Primeiro: Loita biolóxica contra o gonipterus mediante a introducción masiva dunha avespa que o ataca. Segundo: Loita con productos químicos. Ambolos dous sistemas son gravosos e de dubidosa eficacia. Por un lado, a solta masiva de individuos dunha especie no ecosistema para controlar a outra especie plantenxa unha serie de incógnitas: ¿esa avespa só ataca ó gonipterus?, ¿é posible que atope especies máis fáciles de cazar e "pase olimpicamente" do gonipterus?, ¿a solta masiva e sen control da avespa causará algúns pequenos desequilibrios no ecosistema que no futuro poden chegar a ser algo máis que pequenos problemas?

Por outro lado, a utilización de productos químicos fitosanitarios tamén xenera algunhas dúbidas. ¿acabarán con individuos doutras especies de insectos?, ¿esta eliminación de individuos doutras especies conlevará a exterminación de poboacións enteiras?, ¿haberá consecuencias indirectas para as persoas?, ¿cal é a súa toxicidade?

Aquí non cabe facerse a pregunta de se se producirán desequilibrios no ecosistema xa que de certo se producirán. ¿Estamos aportando solucións ou engadindo problemas? Abundando no tema das sospeitas acerca da posible eficacia destas solucións, temos que ter en conta que o exceso de eucaliptos nos montes (especialmente das provincias de A Coruña e Pontevedra) creou auténticas "autoestradas" anchas e de longo percorrido para o gonipterus ou calquera outra praga que poida vir no futuro teña problema algún de extenderse con máis ou menos rapidez (achan alimento con facilidade) e en calquera dirección. Corolario: as pragas neste tipo de ambientes son de difícil control; o tempo dirá se ésta poderá ser controlada. O problema é estructural: a forma de aproveitamento do monte. A solución é tamén estructural: hai que cambiar esa forma de aproveitamento. Non esquezamos o refrán: "A avareza rompe o saco".

Juan B. Cancelas Pérez - Huelva